" Ο,ΤΙ ΔΑΝΕΙΣΩ - Ο,ΤΙ ΧΑΡΙΣΩ " ---- Ποίημα - Μελοποίηση - Σύνθεση - Ερμ...

Περί Δικαιοσύνης και Φήμης

«Ένα πράγμα νικά πάντα την δικαιοσύνη: Η φήμη»

Η ρήση «Ένα πράγμα νικά πάντα τη δικαιοσύνη: η φήμη» φανερώνει την τρομακτική δύναμη που ασκούν οι ανόητοι υπεύθυνοι της παραπληροφόρησης πάνω στην κοινωνική συνείδηση. Από τη μια, η δικαιοσύνη εκφράζει μια πανανθρώπινη απαίτηση για ηθική τάξη, αντικειμενικότητα και ισονομία. Από την άλλη, η φήμη—ιδίως όταν διασπείρεται από άτομα που διψούν για κουτσομπολιό ή εξουσία—λειτουργεί σαν άγριος ιός, μολύνοντας τα πάντα στο πέρασμά της.

Οι χειριστές αυτής της κίβδηλης πραγματικότητας χρησιμοποιούν τη φήμη ως όπλο: δεν διστάζουν να κατασκευάσουν ψεύδη, να παραποιήσουν γεγονότα και να εκμεταλλευτούν την αφέλεια του πλήθους. Η αγελαία συμπεριφορά τούς δίνει ακόμα μεγαλύτερη εξουσία, καθώς πολλές φορές τα πλήθη προτιμούν να καταβροχθίζουν σκανδαλοθηρικές ιστορίες, παρά να αναζητούν την αντικειμενική αλήθεια. Είτε βρίσκονται στα μέσα ενημέρωσης είτε κρυμμένοι πίσω από φαινομενικά αθώες διαδικτυακές αναρτήσεις, αυτοί οι απαράδεκτοι φορείς φημών αγνοούν πλήρως τις τραγικές συνέπειες που προκαλούν: σπίλωση προσώπων, διασάλευση κοινωνικών ισορροπιών, ακόμη και αναίτιες συγκρούσεις.

Η δικαιοσύνη, θεωρητικά, είναι αμερόληπτη και οφείλει να βασίζεται σε στοιχειοθετημένη απόδειξη, μαρτυρίες και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία. Αντιθέτως, η φήμη τρέφεται από την πλάνη και την εύπιστη πλευρά του ανθρώπου, πολλαπλασιάζοντας την επιρροή της χωρίς να συναντά όρια. Όταν κάποιος έχει ήδη καταδικαστεί στο δικαστήριο της κοινής γνώμης, οι πιθανότητες να κριθεί ψύχραιμα ελαχιστοποιούνται.

Αυτοί οι φορείς των σάπιων φημών στέκονται με αυθάδεια στο κέντρο της αρένας, κουνούν το δάχτυλο και διαμορφώνουν συνειδήσεις, αδιαφορώντας για την επιβάρυνση που προκαλούν σε ανθρώπινες ζωές. Είναι εκείνοι που αντί να σιωπήσουν μπροστά στην αβεβαιότητα, επιλέγουν να διασύρουν, να λοιδορήσουν, να χειραγωγήσουν. Είναι τοξικοί καθοδηγητές που παίρνουν ευχαρίστηση από τη δυναμική του ψεύδους, ενώ η δικαιοσύνη πασχίζει να υψώσει μια ασπίδα αλήθειας.

Είναι συνεπώς κρίσιμο, ως πολίτες, να αναγνωρίζουμε την υπονομευτική ισχύ αυτών των ανόητων και ανεύθυνων πλασιέ της φήμης, υιοθετώντας ουσιαστική κριτική σκέψη και μηδενική ανοχή στη συκοφάντηση. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να στερήσουμε από αυτούς τους διαμορφωτές ψεύτικων εντυπώσεων το καύσιμο που τους κινεί και να δώσουμε στη δικαιοσύνη τον χώρο που της αξίζει.

Δημήτρης Βίκτωρ 

ΤΟ ΦΑΙΔΡΟΝ ΤΩΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ

Τα βραβεία δεν έπρεπε να υπάρχουν παντού και πουθενά. 

Δημιουργούν αλαζονείες, απογοητεύσεις, ψεύτικες ανωτερότητες και πλασματικές εξουσίες.

Ευγενής άμιλλα! Σιγά τώρα! Κρυφό μίσος και μισαλλοδοξία. Ευγένεια πως δήθεν δεν πειράζει τάχαμου αν είσαι δεύτερος ή τρίτος κ.λπ.

Τα Oscars:
Γκλαμουράτοι χαβαλέδες που παίζουν με δόξα της πλάκας, αλλά και με εκατομμύρια. Τόσα «φέσια», παίρνουν το βραβείο Όσκαρ και ξεχνιούνται αμέσως και δεν παίρνει Όσκαρ, για παράδειγμα, η καλύτερη ταινία όλων των εποχών, το "Citizen Kane" !

Τα Νόμπελ:
Παίρνει Νόμπελ ο Χάμπερ για τα λιπάσματα αλλά αυτός κατασκεύασε τα αέρια που εξολόθρευαν τους Εβραίους!
Παίρνει Νόμπελ ο Μονίζ για την λοβοτομή!
Δεν παίρνει το Νόμπελ η Τζόσελιν Μπελ για την ανακάλυψη των Πάλσαρ και το παίρνει ο καθηγητής της!
Δεν παίρνει Νόμπελ ο Αϊνστάιν για την Θεωρεία της Σχετικότητας, αλλά για κάτι άλλο, από υποχρέωση!
Παίρνει Νόμπελ ο αρχιεγκληματίας Κίσσιγκερ! Και άλλα, κι άλλα!…
Και αντί μετά από αυτά τα εξευτελιστικά να καταργηθεί ο θεσμός, τρέχουν οι σοβαροί επιστήμονες και οι μεγάλοι λογοτέχνες και ξερογλείφονται μήπως και βραβευτούν.

Για τα βραβεία στους αθληταράδες του πρωταθλητισμού, των ολυμπιακών κ.λπ., τι να πεις;
Για να είσαι πρωταθλητής θα πρέπει να είσαι από ευφυΐα κάπως, και φυσικά οπωσδήποτε πρεζόνι. (Εκείνο το, "νους υγιής εν σώματι υγιή", δεν ισχύει και δεν ειπώθηκε ποτέ από την ελληνική σκέψη! Έτσι;).

Όλα αυτά βέβαια τα εμπνεύστηκαν από τους αρχαίους μας με τα Διονύσια-Όσκαρ της εποχής και τα κλαδιά ελιάς και δόξας από τους αρχαίους Ολυμπιακούς. Τότε αυτά γίνονταν για άλλο λόγο και φόβο, τώρα γίνονται για λεφτά και χαβαλέ, μόνον!

Όσοι βραβεύονται μετατρέπονται επίσης και σε μεγαλοφυΐες υποκρισίας. Σεμνά σχόλια για να γίνουν αρεστοί και κουραστικά ευχαριστώ για εντύπωση.
Οι μικρομέγαλοι διανοητές, βρίσκουν και διάφορες δικαιολογίες , όπως ένας δικός μας , που δήλωσε πως το δέχεται για την Ελλάδα και μόνον. Αλλά τσέπωσε και το εκατομμυριάκι! Καλώς.

Σημ.: (Ο Ελύτης, δεν δέχτηκε να το μοιραστεί με τον Ρίτσο ούτε και εκείνος με τον Ελύτη, όταν τους έγινε πρόταση για συμβολικούς λόγους, να ξεχαστεί κάπως ο εμφύλιος. Και οι δυό τους είπαν: Ή αυτός ή εγώ!))

Οι άλλοι σε όλα αυτά, οι δεύτεροι και κάτω, μένουν μπουκάλα! Θλίψη! Δεν πειράζει, λέει, σημασία έχει η συμμετοχή! Ε, αφού έχει σημασία η συμμετοχή, τότε τι χρειάζονται τα βραβεία;

Θα μου πείτε τώρα, εγώ που τα γράφω αυτά, τα γράφω εκ του ασφαλούς και είστε έτοιμοι να με ρωτήσετε, τι θα έκανα αν μου δίνανε βραβείο.

Απάντηση: Όταν αυτό θα συμβεί, εγώ θα το πάρω. Και θα πω, πως το παίρνω γιατί συνοδεύεται και από τα χρήματα, γιατί με αυτά θα τελειώσω τα καλλιτεχνικά μου σχέδια. Και θα πω, επίσης, πως μου αρέσει να με βλέπουν ως ανώτερο, και θα ευχαριστήσω μόνο τον εαυτό μου, που κουράζομαι για να δημιουργήσω όσα δημιουργώ και τα προσφέρω. 

Θα γελάω κι όλας για τους φωτογράφους!

Δημήτρης Βίκτωρ

Η Πλάνη των Φημών και η Ηθική Ευθύνη

 «Μην υποστηρίζεις με πάθος τις φήμες, επειδή εκφράζουν την ιδεολογία σου και το θυμικό σου. Το πιθανότερο είναι να κάνεις λάθος»

Το πάθος αποτελεί κινητήρια δύναμη του ανθρώπου· μάς ωθεί να δημιουργήσουμε, να αγωνιστούμε, να καινοτομήσουμε. Ωστόσο, αυτό το πάθος μπορεί να εξελιχθεί σε δηλητήριο όταν στρέφεται προς τη στείρα υποστήριξη φημών, άκριτα και δίχως την απαραίτητη διερεύνηση. Οι φήμες τρέφονται από το θυμικό μας: επιβεβαιώνουν εκείνα που ήδη πιστεύουμε, παίζουν με τον φόβο μας, αυξάνουν την καχυποψία και τη μισαλλοδοξία. Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: οι φήμες ενισχύουν τις στερεοτυπικές μας απόψεις, κι εμείς τις υποστηρίζουμε με μεγαλύτερη θέρμη γιατί νομίζουμε ότι επιβεβαιώνουν την κοσμοθεωρία μας.

Οι φήμες βασίζονται σε αφηγήσεις οι οποίες συχνά έχουν αλλοιωθεί από προϋπάρχουσες προκαταλήψεις ή κρυφές σκοπιμότητες. Όταν τις αποδεχόμαστε τυφλά επειδή ταιριάζουν με τις ήδη διαμορφωμένες ιδεολογικές μας θέσεις ή κινητοποιούν το θυμικό μας, είναι εύκολο να πέσουμε θύματα της ίδιας της προσωπικής μας προκατάληψης. Σε αυτή την περίπτωση, η λογική σκέψη παραμερίζεται, προκειμένου να επικρατήσει ένα συναίσθημα «δικαίωσης» της στάσης μας. Όμως αυτή η δικαίωση μπορεί να είναι απλώς η αντανάκλαση ενός αμφίβολου, μη επιβεβαιωμένου αφηγήματος

Από την αρχαιότητα, ιστορικά παραδείγματα μάς δείχνουν πώς ψεύδη και διαστρεβλώσεις κατέστρεψαν όχι μόνο ανθρώπους, αλλά και βασίλεια ολόκληρα. Διάφοροι λαοί εκδιώχθηκαν, θρησκείες διώχθηκαν, πολιτισμοί καταστράφηκαν από ανυπόστατες κατηγορίες. Από την εκστρατεία δυσφήμησης εναντίον συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, μέχρι και την αξιοποίηση προπαγάνδας από αυταρχικά καθεστώτα, το μοτίβο επαναλαμβάνεται: οι ψεύτικες ειδήσεις πείθουν τις μάζες ευκολότερα από τις δύσκολες αλήθειες. Με τον ίδιο τρόπο, στη σημερινή ψηφιακή εποχή, η ταχύτητα μετάδοσης μιας φήμης πολλαπλασιάζεται εκθετικά. Μέσα σε ελάχιστα λεπτά, μια ανυπόστατη είδηση μπορεί να ταξιδέψει στα πέρατα του κόσμου και να φυτέψει ζιζάνια εκεί που πριν επικρατούσε η λογική και η ψυχραιμία.

Στον σύγχρονο κόσμο της άμεσης πληροφόρησης και της υπερπληροφόρησης, οι φήμες διασπείρονται με πρωτοφανή ταχύτητα, συχνά συνοδευόμενες από συναισθηματική φόρτιση. Έχουν την ικανότητα να επιδρούν έντονα στις πεποιθήσεις μας, ιδίως όταν συμβαδίζουν με την ιδεολογία μας ή δικαιολογούν συναισθηματικές παρορμήσεις. Ωστόσο, αυτή η ενθουσιώδης υποστήριξη των φημών, δίχως κριτική εξέταση ή τεκμηρίωση, εγκυμονεί τον κίνδυνο αδικίας και προσωπικής ανεπανόρθωτης έκθεσης.

Η πιο σκοτεινή πλευρά αυτής της διαδικασίας είναι ότι, όταν τελικά αποδειχθεί πως κάτι ήταν ψευδές, για πολλούς είναι ήδη πολύ αργά. Η ζημιά έχει γίνει. Οι άνθρωποι που στοχοποιήθηκαν δεν επιστρέφουν ποτέ στην ίδια θέση που βρίσκονταν πριν. Η αξιοπιστία καταρρακώνεται, οι σχέσεις ραγίζουν, η κοινωνική συνοχή υπονομεύεται. Και βέβαια, κανείς δεν αναλαμβάνει την προσωπική ευθύνη. Όσοι συμμετείχαν σε αυτή τη διαπόμπευση “κρύβονται” πίσω από τη συλλογική μάζα: «Όλοι το έλεγαν, άρα δεν φταίω εγώ». Έτσι η ανηθικότητα διαιωνίζεται, και η αλήθεια χάνεται μέσα στον ορυμαγδό των κραυγών.

Σε αυτή την κατάσταση, η πλειοψηφία μετατρέπεται σε δικαστή που δικάζει βάσει της στιγμιαίας εντύπωσης και όχι της τεκμηριωμένης σκέψης. Είναι γνωστό από πολλούς στοχαστές πως η πλειοψηφία δεν αποτελεί κριτήριο ορθότητας. Μάλιστα, κλίνει προς την πιο άμεση και εύπεπτη αφήγηση: εκείνη που κολακεύει τα ήδη υπάρχοντα πιστεύω της, που απλοποιεί περίπλοκες καταστάσεις και αναδεικνύει εχθρούς που οφείλουν –υποτίθεται– να “τιμωρηθούν”.

Όμως εδώ ακριβώς έγκειται η ατομική ευθύνη, ώστε να δει ο κάθε ένας πέρα από την συναισθηματική του φόρτιση και τον εγωισμό του, να αμφισβητήσει κριτικά τις πληροφορίες που λαμβάνει, ακόμα και όταν αυτές επιβεβαιώνουν τη δική του κοσμοθεωρία. Μόνο έτσι είναι δυνατό να διακοπεί η διασπορά του ψέματος και να τορπιλιστεί ο κύκλος της άλογης μισαλλοδοξίας.

Αυτό το κείμενο απευθύνεται σε όσους διαδίδουν φήμες, είτε από ημιμάθεια, είτε από κακεντρέχεια, είτε από υποταγή στη μάζα, χωρίς να αναλογιστούν τις συνέπειες. Γιατί δυστυχώς, ο κόσμος αλλάζει όχι μέσα από αληθινές ιδέες, αλλά και μέσω του ψεύδους που αποκτά υπόσταση όταν υιοθετηθεί από αρκετούς ανθρώπους. Και το αποτέλεσμα; Αδικαίωτοι νεκροί, τσακισμένες κοινωνικές δομές, γενιές ολόκληρες που μαθαίνουν να ζουν με τον φόβο και τα απλοϊκά τους κλισέ.

Η ανθρώπινη κοινωνία τείνει να εκλαμβάνει οποιαδήποτε αδικία, μια φυσική καταστροφή ή ένα δυστύχημα, ως ένδειξη βαθιάς ηθικής απόκλισης. Έτσι, όταν κάποιος υποστηρίζει μια αβάσιμη φήμη που καταρρίπτεται εκ των υστέρων, γίνεται συνένοχος στο ψεύδος. Ακόμα κι αν υπήρξε αγαθός σκοπός (π.χ. ευαισθησία σε ένα κοινωνικό ζήτημα), η επιπόλαια αντιμετώπιση μιας πληροφορίας καταλήγει στην ανηθικότητα με ολέθρια αποτελέσματα για τους μη ενόχους.  Με αυτόν τον τρόπο, η απώλεια της αξιοπιστίας μπορεί να αποβεί μοιραία για τη φήμη του ατόμου που κατηγορήθηκε αδίκως.

Μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο, μία είναι η εσωτερική εντολή που καλούμαστε να ακολουθήσουμε: Να αμφισβητούμε τις “πληροφορίες” που μας γεμίζουν πάθος και εύκολη πειθώ. Να εξετάζουμε τα δεδομένα, ακούγοντας την φωνή της λογικής, να επιζητούμε την αλήθεια χωρίς εμπάθειες και ιδεοληψίες, όσο σκληρή κι αν είναι. Γιατί η αλήθεια, σε αντίθεση με το ψέμα, μπορεί να μας βοηθήσει να χτίσουμε έναν κόσμο δικαιότερο, πιο ανθρώπινο και ουσιαστικότερα ελεύθερο. Και τούτο οφείλουμε να το πράξουμε, αν επιθυμούμε το πάθος μας να μην καταλήγει όπλο καταστροφής, αλλά δύναμη δημιουργίας.

Δημήτρης Βίκτωρ

 

ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Η εξουσία έλκει τους χειρότερους των ανθρώπων

 Η εξουσία προσελκύει τους διεφθαρμένους.

Οι υγιείς συνήθως έλκονται από άλλα πράγματα, παρά από την εξουσία.

Τα κίνητρα για ενασχόληση με την πολιτική δεν είναι ποτέ αθώα.

Η δίψα για εξουσία δεν έχει σχέση με αλτρουϊσμό, ούτε με αίσθημα δικαίου και κοινωνικής προσφοράς.

Οι άνθρωποι αυτοί διακατέχονται από αισθήματα κατωτερότητας και προσπαθούν να το κρύψουν. Προσπαθούν να πείσουν και να πειστούν πως κάτι αξίζουν.

Πρέπει να υπάρχει η ροπή στο ψέμα γιατί η ενασχόληση με την πολιτική δεν έχει ηθικούς φραγμούς. Είναι σπουδαίο πλεονέκτημα το να λέει ο πολιτικός ψέματα.

Οπότε, είναι θεμιτό για κάθε ψεύτη και απατεώνα να καταλαμβάνει πολιτικό θώκο.

Για τους γόνους των πολιτικών οικογενειών τα πράγματα είναι αρκετά εύκολα. Αντίθετα, οι άλλοι, οι νεοφερμένοι χρειάζεται να γλείφουν συνεχώς.

Θρησκεία και Έθνος είναι εργαλεία χειραγώγησης της μάζας. Αυτό πρέπει να γνωρίζει καλά ο επίδοξος πολιτικός. Απαραίτητα εργαλεία σε όλες τις ομιλίες είναι επίσης τα μπλα-μπλα για παράδοση, ιερά και όσια προγόνων, και ένδοξη ιστορία.

Κοσμητικά επίθετα απαραίτητα: Σοφός λαός, ένδοξος λαός, βασανισμένη χώρα, περήφανα γηρατειά, κ.λπ.

Αλλά αυτά δεν αρκούν αν δεν υπάρχουν τα λεφτά. Οπότε αρχίζει η διαπλοκή. Αρχίζει το σκοτάδι.

Και ο λαός; Τον ξεχάσαμε...

Ακούει στο βάθος τη λατέρνα να γυρίζει στον ίδιο ρυθμό.

Σαν βλαξ που είναι, ψηφίζει με το θυμικό και όχι με τη λογική.

... Πάντα!

 Δημήτρης Βίκτωρ

Οι Χατζηαβάτηδες των ψεύτικων ειδήσεων

Σαν θεατρίνοι σε παρακμιακό πανηγύρι, οι Χατζηαβάτηδες των ψεύτικων ειδήσεων ξεπετάγονται με πασαλειμμένα χαμόγελα και ουρλιαχτά για «αποκαλύψεις». Στήνουν σκηνικά φτιαγμένα από κουρελιασμένα πρωτοσέλιδα, μαγειρεύουν τίτλους πιασάρικους και προσφέρουν στον κόσμο μια δήθεν αλήθεια σε λαδόκολλα, όσο θα περίμενες τον γύρο σου από ψεύτικο κρέας.

Δεν αρκούνται στη διαστρέβλωση της καθημερινότητας — θέλουν να μολύνουν ακόμα και την πιο βαθιά τραγωδία. Κοίτα πώς χοροπηδούν πάνω στα θύματα· τις οικογένειες που κλαίνε και τους επιζώντες που μετρούν τραύματα (σωματικά και ψυχικά) μετά το δυστύχημα στα Τέμπη. Εν μέσω σοκ, θυμού κι απόγνωσης, οι Χατζηαβάτηδες παρουσιάζουν «εναλλακτικά σενάρια» σαν φίδια που στριφογυρίζουν γύρω απ’ τον πόνο. Φήμες για αόρατους εχθρούς, συνωμοσίες “εξωγήινων συμφερόντων” και ψεύτικες “πληροφορίες” που τάχα βρήκαν στο υπόγειο του διαδικτύου. Γιατί έτσι κρατιούνται στην επιφάνεια — με το αρρωστημένο οξυγόνο που δίνει ο θόρυβος της ανευθυνότητας.

Αυτοί οι ψευτο-δημοσιογράφοι, με την κουτοπόνηρη ματιά του Χατζηαβάτη, φωνάζουν και κρώζουν ό,τι χυδαιότητα τους περάσει από το μισό μυαλό τους. Τασάρουν την αλήθεια να μοιάζει με σαπουνόπερα, εθίζουν το κοινό σε πρόχειρο δράμα, σε χαζοχαρούμενες «εκρήξεις γεγονότων». Κι αν κάποιος τολμήσει να ζητήσει διασταύρωση, στοιχεία ή απτές αποδείξεις, πέφτει επάνω του η οργή της ψηφιακής αγέλης· «τρολ» σε λένε, «υποκινούμενο», «αόμματο», επειδή δεν συμφωνείς με το μπουρδολόγημα.

Στημένη παράσταση, λοιπόν: Καραγκιόζης δεν υπάρχει, γιατί ψάχνει αλήθεια στην ανέχεια του. Ξεμείναμε μόνο με τους Χατζηαβάτηδες, που γνέφουν ιλουστρασιόν εικόνες για να σου ρουφήξουν το μυαλό. Επενδύουν στην άγνοια, στην αφέλεια και στον παροξυσμό του πλήθους· άλλωστε, όσο πιο θορυβώδης η «είδηση», τόσο πιο κερδοφόρο το θέαμα.

Αν νομίζετε πως το πρόβλημα είναι «ο άλλος, ο τρελός που τα πιστεύει», προσέξτε μην είστε κι εσείς μέρος της βουβής πλατείας που χειροκροτεί από κεκτημένη ταχύτητα. Οι Χατζηαβάτηδες δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να πυροβολούν τις αισθήσεις μας, γνωρίζοντας πως κάποια σφαίρα θα καρφωθεί στο κεφάλι μας. Και μέσα σ’ αυτόν τον καπνό της κατανάλωσης ψευτιάς, λίγοι αναρωτιούνται: «Μήπως πρέπει να σταματήσουμε να κοιτάμε την παράσταση και να σβήσουμε επιτέλους τα φώτα της;»

Μα η ευθύνη είναι συλλογική. Αν θέλουμε να ρίξουμε τους θεατρινισμούς των Χατζηαβάτηδων, πρέπει να τους αφήσουμε να πνιγούν στη σιωπή που τόσο φοβούνται. Αλλιώς, το κακόγουστο έργο θα συνεχίζει να ανεβαίνει σε αέναες επαναλήψεις, κι εμείς θα μένουμε να εισπνέουμε τη σκόνη από τους κουρνιαχτούς της παραπληροφόρησης, ενώ τα αληθινά γεγονότα —όπως το δυστύχημα στα Τέμπη— θα μένουν στην αφάνεια, μπλεγμένα σ’ ένα κουβάρι ψεμάτων, ώσπου κανείς να μη μπορεί να το ξεδιαλύνει.

Κι έτσι, όταν θα κλείσουν οι κουίντες και θα χαμηλώσουν τα φώτα, αυτοί που έστησαν την παράσταση θα ‘χουν ήδη φύγει για άλλες σκηνές. Κι εμείς θα μείνουμε πίσω, να χειροκροτούμε τα μάτια μας που δεν ανοίξαμε ποτέ.

Δημήτρης Βίκτωρ 

Για τον φίλο μου, Steve Jobs

Καλά τα είπε ο Στηβ...

Όταν τραγουδάς στη σκάλα του Μιλάνου, θα τραγουδήσεις όπερα ή κάτι τέτοιο...

Και το επιλεκτικό κοινό θα χειροκροτήσει και μερικοί θα βγουν συγκινημένοι, επειδή η ανιαρή ιστορία του Ναμπούκο τους συγκλόνισε! Αλλά ο Βέρντι θεωρείται σπουδαίος, οπότε το ακροατήριο θα είναι προσεκτικό στην κριτική του, αν αυτή υπάρξει.

Στον επιλεγμένο φοιτητόκοσμο του Stanford δεν θα μιλήσεις βέβαια για κέρδη, δύναμη και τέτοια τετριμμένα. Εδώ θα μιλήσεις για το «seize the day».

Δηλαδή για το,  "να στύψεις την ημέρα σου", μέχρι το μεδούλι της.

Πόσο μάλλον αν προηγηθεί με κάποιο τρόπο το άγγιγμα του θανάτου. Τότε, όποιος και να είσαι, θα προσπαθήσεις να κάνεις την δική σου μελέτη θανάτου ή αν δεν είσαι ικανός για κάτι τέτοιο, θα ανατρέξεις στις πηγές των φιλοσόφων του παρελθόντος για να πάρεις έτοιμα τα ζητήματα!

Και οι φοιτητές κάτω, συγκλονισμένοι. Δεν βλέπουν την ώρα να βγουν από την αίθουσα για να ανεβάσουν στο YouTube και το Facebook το περιεχόμενο της ομιλίας.

..........................................................................................................................

Όταν ήμουν στην ηλικία των εννέα ετών, στο δημοτικό σχολείο της φτωχικής επαρχίας, ήρθε μια μέρα ένας γιατρός για να μας μιλήσει. Το θέμα ήταν η καθαριότητα και οι τρόποι υγιεινής, γενικά. 
Εκεί, στη λασπωμένη αυλή με τις κοφτερές πέτρες, όλα τα ρακένδυτα αγόρια και κορίτσια στάθηκαν με προσοχή μπροστά στον γιατρό, που για να φαίνεται από όλους ανέβηκε σε ένα άδειο ξύλινο καφάσι από λεμονάδες.

     "Πρέπει να πλένεστε κάθε μέρα", είπε ο γιατρός. 
"Και να έχετε αποχωρητήρια στα σπίτια σας… Και να αλλάζετε κάθε δεύτερη ημέρα τα ρούχα σας που πρέπει και αυτά να είναι καθαρά… Και κάθε πρωί και βράδυ να πλένετε τα δόντια σας οπωσδήποτε...

"Αν τα κάνετε όλα αυτά και αν διαβάζετε κάθε μέρα και τα μαθήματά σας, θα γίνετε σπουδαίοι άνθρωποι στην κοινωνία".

Είπε ο γιατρός...

Οι δάσκαλοι του δώσανε τα συγχαρητήριά τους για τα τόσο ωραία και πρωτότυπα και εμείς τα παιδιά, για να τον ευχαριστήσουμε τραγουδήσαμε, βάσει σχεδίου, ένα τραγουδάκι πατριωτικό.

Εγώ έτρεξα στο σπίτι, άρπαξα το iPad (!) και αμέσως έστειλα μέσω Facebook όλη αυτή την εμπειρία στου φίλους μου όπου Γης...

Ήταν τόσο καταλυτική αυτή μου η κίνηση, που σε χρόνο ρεκόρ διορθώθηκαν όλα τα θέματα περί υγιεινής και όχι μόνο. Και τα άλλα, τα γενικότερα της ζωής.

Άλλαξε ο κόσμος!

Και αφού άλλαξε στα χρόνια εκείνα της φτώχειας, σκεφτείτε ύστερα από τόσα χρόνια την πρόοδο. Και όλα αυτά εξαιτίας του iPad!

Και οι φοιτητές του Stanford κάνανε όλοι τους το ίδιο μαζικά.

Είναι βέβαιο, ότι τα αποτελέσματα θα φανούν άμεσα σε πολύ λίγο χρονικό διάστημα και ο κόσμος για άλλη μια φορά θα αλλάξει εντελώς. Αφού όλοι θα στύβουν την ημέρα τους σαν να είναι η τελευταία τους και αφού θα κάνουν με πάθος και τρέλα αυτό που αγαπάνε.

Αφού θα γίνουν όλοι σαν τον Στηβ, δηλαδή!..

 Όταν ο Στηβ διάβασε το παραπάνω κείμενο έπεσε σε περισυλλογή.

Ζήτησε και κανόνισε να ξαναμιλήσει στους φοιτητές του Stanford.
Πήγα και εγώ.
Αυτή τη φορά γίνονταν το αδιαχώρητο.
Μπήκε στο χώρο μέσα σε ενθουσιασμό και χειροκροτήματα.
Αμέσως ένας δικός του έφερε ένα ξύλινο καφάσι από λεμονάδες και ο Στηβ ανέβηκε προσεκτικά επάνω.

   "Αγαπητοί μου, ζήτησα να σας μιλήσω για δεύτερη φορά, ούτως ώστε να συμπληρώσω και να διορθώσω ορισμένες σκέψεις από την προηγούμενη ομιλία μου…

Θέλω λοιπόν να μοιραστώ μαζί σας άλλες τρεις ιστορίες.

Η πρώτη ιστορία μιλάει για την γεωγραφία:

Όλα είναι θέμα γεωγραφίας.

Γεννιέσαι στην Αφρική και κυνηγάς τα θηρία για να τα φας πριν σε φάνε.

Στη Βομβάη μπορεί να ζητιανεύεις και αν είσαι έξυπνος θα κόψεις το χέρι σου για να σε λυπούνται περισσότερο. Στο Αφγανιστάν θα γίνεις φανατικός μουσουλμάνος και ίσως ιδιοφυής τρομοκράτης. Στον βόρειο πόλο θα ατενίζεις τους άσπρους πάγους και δεν θα μάθεις ποτέ ότι όλα αυτά μπροστά σου είναι η ένωση δύο αερίων. Και σε όποιο μέρος του κόσμου αν γεννηθείς πολύ φτωχός, θα δυσκολεύεσαι να κατανοήσεις τους στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής. Δεν θα έχει καμία σημασία αν είσαι  ιδιαίτερα ταλαντούχος. Θα γεμίσεις μόνο τον λάκκο σου. Όπως γέμισαν τόσα νεκροταφεία από τόσους ταλαντούχους.

Και τέλος, είναι οι άλλοι, αυτοί που γεννήθηκαν σε μέρη με καθαρό ορίζοντα. Οι πιο τυχεροί, εσείς κι εγώ. Με λίγη σκέψη σύντομα καταλαβαίνουμε ότι η ζωή είναι άδικη. 
Και αφού εμείς γεννηθήκαμε με το δίκαιο από τη μεριά μας, είναι η μεγάλη μας ευκαιρία να το εκμεταλλευτούμε.

Να κάνουμε πράγματα, να αλλάξουμε τον κόσμο.

 Κοινή μας μοίρα η ενοχή…

Η δεύτερη ιστορία μιλάει για τη Λήθη:

 H ιστορία των ανθρώπων είναι ο πόλεμος. Επιθετικοί και αμυντικοί. 
Αλλά σε τελευταία ανάλυση γίνονταν και γίνονται για τα λεφτά. Οι πρώτοι για να αρπαχθούν κι άλλα και οι δεύτεροι για να περισωθούν τα κεκτημένα.

Και όταν περισσέψουν τα λεφτά, αρχίζουν να λειτουργούν οι Τέχνες και οι Επιστήμες. Αδιάφορο αν είναι αδίκως αποκτηθέντα ή βαμμένα στο αίμα.

Και έτσι αρχίζουμε. Βγαίνουν από το καβούκι τους οι εκλεκτοί, εσείς, εγώ και αρχίζουμε το παιχνίδι. Αναγκαστικά, αδιαφορώντας για το τι συμβαίνει γύρω μας. Γιατί πως να γίνει; Αν ασχοληθούμε με τόσα άλλα, πώς θα επικεντρωθούμε σε αυτό που επιλέξαμε να αγαπάμε; Είμαστε αναγκασμένοι. Όλοι μας. Έτσι κι εγώ. Αδιαφορούσα, δεν είχα χρόνο. Δεν με ενδιέφερε ποτέ αν η χώρα μου έκανε επιθετικούς πολέμους κατά συρροή για να κλέψει τα λεφτά από τους άλλους. Αλλά έτσι γίνονταν και θα γίνεται πάντα από όλους. Τα μεγάλα αριστουργήματα των ανθρώπων πάνω στον πλανήτη έγιναν αφού πρώτα προηγήθηκε η συσσώρευση πλούτου. Κι αυτό συμβαίνει με την κατάργηση του δικαίου τόσο στον μικρόκοσμο όσο και στον μεγάκοσμο.

Και ο περίφημος Παρθενών, έγινε με τα κλεμμένα χρήματα των συμμάχων. Όμως στέκει εκεί αθάνατο αριστούργημα στους αιώνες.

Είναι η μοίρα μας να δίνουμε σημασία μόνο στο αποτέλεσμα.
Αλλά κι αν κάποτε στενοχωριόμουν για κάτι πολύ άσχημο που συνέβαινε στον κόσμο, έρχονταν η ώρα του ύπνου και έπεφτα στην γλυκιά αγκαλιά της παραμάνας Λήθης. Και το επόμενο πρωινό ήμουνα ξανά φρέσκος.

  Κοινή μας μοίρα η Λήθη...

Η τρίτη ιστορία μιλάει για τον θάνατο:

 Εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν. Ή είναι πολύ απλά. 

Το σκούντημα του Θανάτου σε αλλάζει. Συνέβη όπως γνωρίζετε και σε μένα. Άρχισα να ακούω συνεχώς μια λέξη: Τη λέξη, «Ναι».

Ήταν κάτι σαν εσωτερικός ψίθυρος. Αλλά αντηχούσε πολύ δυνατά μέσα στο κρανίο μου. «Ναι» και ξανά «Ναι»! Πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Προσπαθούσα να μην το σκέφτομαι, αλλά μάταια.

Το μυστηριώδες «Ναι», ηχούσε στα αυτιά μου συνεχώς. Ήταν μάταιο να αποφύγω να μην το ακούω. Ήταν μια απάντηση σε ένα ερώτημα που δεν γνώριζα.

Έπρεπε λοιπόν να βρω την ερώτηση.

Η μια μου επιτυχία διαδέχονταν την άλλη. Ένοιωθα ότι αλλάζω τον κόσμο. Αυτό έλεγαν όλοι.
Με παρέα την Λήθη, την Επιτυχία και την Ενοχή ένοιωθα άτρωτος.
Τι ήταν λοιπόν αυτό το περίεργο «Ναι»;

Μια ημέρα ο  μικρός μου γιος , με ρώτησε:

«Μπαμπά όλοι θα πεθάνουμε;
«Ναι», του απάντησα». Ο μικρός με κοίταξε με απορία.
«Ακόμα κι εσύ;», με ρώτησε και από το πρόσωπό του χάθηκε η νεότητα.
Γονάτισα, τον έπιασα από τους ώμους και έφερα το πρόσωπό μου απέναντι στο δικό του. Χαμήλωσα την φωνή μου.

«Ναι, ακόμα και εγώ…»

Από εκείνη την στιγμή η βουή στο κρανίο μου σταμάτησε!.
Είχα δώσει την απάντηση ή μάλλον είχα βρει την ερώτηση.

Ένοιωσα μια ανακούφιση. Από τότε η κάθε μέρα μου, η κάθε ώρα μου, είχε άλλη αξία. 
Οι ιδέες μου ακόμα πιο σπουδαίες, το μυαλό μου απίστευτα καθαρό. Ένοιωθα πια ότι περπατώ επάνω στην κόψη της αστραπής. 

Κατάλαβα όμως, ότι έρχεται η στιγμή που χανόμαστε όλοι σαν το φύλλο της κερασιάς στον άνεμο. Πως ταξιδεύουμε σαν τα αστέρια στον ουρανό με τη μέρα μας θνητή, που η ασφαλής γνώση για τη μοίρα μας, την κάνει σχεδόν αθάνατη… Ναι, σχεδόν αθάνατη!

 Κοινή μας μοίρα η τιμή της Ζωής..."

 Κάτω επικρατούσε απόλυτη ησυχία. Κανένα χειροκρότημα.

Ο Στηβ έκανε μια κίνηση για να αποχωρήσει.

Πετάχτηκε κάποιος από το πλήθος:

 Στηβ, αυτό το καφάσι, τι ρόλο παίζει;

 Τέλος  Α' μέρους

 Δημήτρης Βίκτωρ / 5 Οκτωβρίου- 2012