Η Μάνα του νικητή

Μάνα-Μητέρα-Μαμά-Μανούλα-Μαμάκα - κ. λπ.

Οι πλείστες των μητέρων πιστεύουν πως αξίζουν τον τίτλο, επειδή αγαπούν τα παιδιά τους, δικαιολογώντας τα με ό,τι κι αν κάνουν.

Καθώς επίσης, να τα υποστηρίζουν με πάθος, απέναντι σε ό,τι είναι ενοχλητικό για εκείνα.

Φυσικά, αφού είναι ο καθρέφτης τους...Υποτίθεται.

Αποδεικνύουν επίσης, την αγάπη τους, πιστεύοντας πως τα παιδιά τους, τους λένε πάντα την αλήθεια!

Φυσικό κι αυτό γιατί αν δείξουν πως δεν τα πιστεύουν, και εκείνα με την σειρά τους δεν θα πιστέψουν τους γονείς. Οπότε, η συμφωνία, συμφωνία. Επίσημα και με βούλα.

.........................................................................................................

Όταν ήμουν δέκα χρονών, ζούσα με την οικογένειά μου σε μια πολύ φτωχική γειτονιά.
Η Μάνα μου Ευδοξία, έλειπε κάθε μέρα, ακόμη και τις Κυριακές για το μεροκάματο της πλύστρας σε διάφορα σπίτια. Σκληρή δουλειά, δεν υπήρχαν και πλυντήρια τότε...
Είχε και εφτά ακόμη στόματα να θρέψει. Πέτρινα τα χρόνια, σε όλα...

Μια μέρα λοιπόν, εκεί στην αλάνα, ένα από τα αδέρφια μου ηλικίας δώδεκα ετών, πλακώθηκε στο ξύλο με ένα γειτονόπουλο. Συνηθισμένα πράγματα αυτά στην αλάνα και πολύ συχνά.
Έλα όμως που ο αδερφός μου ήταν καλύτερος στις μπουνιές και βγήκε νικητής.
Μαζεύτηκαν όλα τα αλλά παιδιά και απολάμβαναν τον καβγά.

Ο νικημένος έβαλε τα κλάματα. Μεγάλη θλίψη, μεγάλο το σόου.

Κάποιος ειδοποίησε την μάνα του, που έμενε πολύ κοντά και εκείνη κατέφθασε με φωνές και διάφορα.

Φασαρία, χαμός! Κατέφθασαν και άλλες μανάδες ανταλλάσσοντας μεταξύ τους διάφορες γνώμες για το δίκαιο του ζητήματος.

Ήταν αργά το απόγευμα και η Ευδοξία έτυχε να γυρίζει εκείνη την ώρα από το μεροκάματο και πέφτει επάνω στην πολύκροτη διαμάχη.

Την βλέπει η μαμά του νικημένου και αρχίζει τις φωνές σε άλλον τόνο.

Τώρα το θέμα θα έπαιρνε άλλη τροπή.

Όλοι έστρεψαν την προσοχή στις δυο γυναίκες. Ήθελαν να απολαύσουν την συνέχεια.
Και η συνέχεια θα ήταν, σύμφωνα με τέτοιες ιστορίες, το μαλλιοτράβηγμα των μανάδων. Μεγάλη απόλαυση! Έκσταση!

Η Ευδοξία σάστισε για λίγο αλλά δεν άργησε να καταλάβει την ουσία.

Χωρίς να απαντήσει στην μαμά του νικημένου που ωρύονταν, άρπαξε τον αδερφό μου και του έριξε μπροστά σε όλους ένα γερό ξύλο.

Όλοι έμειναν έκπληκτοι. Μα είναι δυνατόν; Η μάνα να δέρνει το παιδί της; Η μάνα του;

Σιωπή...

Στη συνέχεια αρπάζει τον αδερφό μου από το αυτί και τον σέρνει προς το σπίτι.

Είπε όμως στην εμβρόνητη μαμά του νικημένου:

- Εγώ το δέρνω το δικό μου για να το έχει σαν μάθημα να μην προξενεί τσακωμούς. Εσύ γιατί δεν κάνεις το ίδιο στο δικό σου;

Και η μαμά του νικημένου:

- Εσύ το δέρνεις, γιατί εσύ έχεις πολλά παιδιά. Ενώ εγώ έχω μόνον δύο!

Και η Ευδοξία απαντά:

- Έχω πολλά παιδιά, αλλά έχω πολλούς πόνους.....!

... Η  Μ ά ν α  του  νικητή..!

Αυλαία…

 

Δημήτρης Βίκτωρ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

«Ποιο ρόλο παίζει η ποίηση στην προσωπική σας ζωή;»

 Αυτό ήταν ερώτημα σε πανελλήνιες εξετάσεις.

Προφανώς ξάφνιασε το ερώτημα. Συγχρόνως όμως, ανέβασε την Ποίηση σε κάτι σοβαρό.

Σίγουρα αναρωτήθηκαν οι πιο πολλοί εξεταζόμενοι:

Μα είναι τόσο σημαντική η ποίηση και μας ρωτάνε κάτι τέτοιο;

Αλλά και οι περισσότεροι γονείς το ίδιο αναρωτήθηκαν!

Και είναι φυσικό, αφού από τα δέκα εκατομμύρια των Ελλήνων, διαβάζουν βιβλία οι δέκα χιλιάδες περίπου και ποίηση κάπου δύο χιλιάδες.

Τώρα γι' αυτούς τους 2000 η απάντηση είναι εύκολη.

Για τους υπόλοιπους….. Αυτοί πρέπει να μαντέψουν και να αυτοσχεδιάσουν.

Αλλά με το ψάξιμο αυτό, για την αξία της «άχρηστης» για πολλούς ποιήσεως, θα γίνουν πιο σοφοί!

 

Ο γονιός διάβασε ένα ποίημα στα παιδιά του και εκείνα δυσαρεστημένα για μια ακόμη φορά, ρώτησαν:

 Μα καλά γιατί μας διαβάζεις ποιήματα; Τι αξία έχει αυτό:

Και ο γονιός απάντησε:

 Γιατί η Ποίηση, όπως και όλες οι τέχνες, είναι συντροφιά και παρηγοριά στον άνθρωπο και ομορφιά στην σκέψη του και την ζωή του.

Είναι μοχλός διαμόρφωσης της ποιότητάς σου. Κάθε τέχνη είναι Ποίηση.

Και χωρίς Ποίηση, επιβιώνεις… Αλλά, πως να ζήσεις;

Τυχερά αυτά τα παιδιά που έκαναν κάποτε την ερώτηση και είναι έτοιμα να αριστεύσουν στην απάντηση!

Δημήτρης Βίκτωρ

" ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ " --- Ποίημα - Σύνθεση: Δημήτρης Βίκτωρ - Ερμηνεία: Ευδοξία Ζαφείρα

 

ΠΕΡΙ ΤΡΑΓΙΚΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

«Ο άνθρωπος είναι το πιο τραγικό ον του πλανήτη, γιατί ξέρει ότι θα πεθάνει, και γιατί γνωρίζει πως ο θεός που επινόησε, θα πεθάνει μαζί του»

 Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον που κουβαλά μέσα του τη διπλή γνώση του τέλους: όχι μόνο του σώματος αλλά και των νοημάτων που το στήριζαν. Η τραγικότητά του δεν βρίσκεται απλώς στη θνητότητα· όλα τα έμβια όντα πεθαίνουν. Βρίσκεται στο ότι γνωρίζει πως θα πεθάνει. Αυτή η επίγνωση ανοίγει ένα χάσμα ανάμεσα στη στιγμή και στο αναπόφευκτο τέλος της. Κάθε χαρά σκιάζεται από τη γνώση της φθοράς, κάθε ελπίδα από τη βεβαιότητα της λήξης. Κι όμως, μέσα σε αυτό το χάσμα γεννιέται και η δυνατότητα της αξιοπρέπειας. Όταν ο άνθρωπος κατανοήσει ότι η φύση του είναι μέρος μιας αδιάκοπης τάξης, ότι το τέλος δεν είναι ύβρις αλλά φυσική ολοκλήρωση, τότε η τραγικότητα μετατρέπεται σε άσκηση εσωτερικής ελευθερίας. Η επίγνωση του θανάτου δεν τον συντρίβει· τον καθαρίζει από αυταπάτες. Τον καλεί να ζήσει με νηφαλιότητα, με μέτρο, με μια ήρεμη συμφιλίωση με την αναγκαιότητα.

 Μέσα σε αυτή τη θέαση, ακόμη και η ιδέα του θεού γίνεται ένα φαινόμενο του ανθρώπινου νου. Ο άνθρωπος τον επινόησε για να απαλύνει την αγωνία της θνητότητας, για να δώσει μορφή σε μια τάξη που ξεπερνά τις δυνάμεις του. Αλλά αν αυτός ο θεός είναι δημιούργημα της ανθρώπινης σκέψης, τότε η μοίρα του είναι δεμένη με τη μοίρα εκείνου που τον φαντάστηκε. Δεν πρόκειται για μια βλάσφημη σκέψη αλλά για μια ψύχραιμη παρατήρηση: ό,τι γεννιέται μέσα στον ανθρώπινο νου ανήκει στον κύκλο της ανθρώπινης ύπαρξης. Όταν ο άνθρωπος πάψει να υπάρχει, οι μορφές που δημιούργησε για να ερμηνεύσει τον κόσμο σιωπούν μαζί του. Έτσι, η τραγικότητα γίνεται ταυτόχρονα και μια άσκηση απογύμνωσης: αν όλα όσα θεωρούσαμε αιώνια εξαρτώνται από εμάς, τότε το μόνο που απομένει είναι η εσωτερική στάση απέναντι στη ζωή.

 Από αυτή τη σιωπηλή αποδοχή, όμως, μπορεί να γεννηθεί και μια άλλη, πιο εκρηκτική κατανόηση. Αν ο θεός που δημιούργησε ο άνθρωπος πεθαίνει μαζί του, τότε αποκαλύπτεται κάτι βαθύτερο: ότι τα νοήματα του κόσμου δεν είναι έτοιμα, αλλά κατασκευάζονται. Ο άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα πλάσμα που αναζητά νόημα· είναι το ον που το επινοεί. Η τραγικότητά του μετατρέπεται έτσι σε δημιουργική ένταση. Αν δεν υπάρχει υπερβατική εγγύηση, τότε κάθε αξία είναι έργο ανθρώπινης δύναμης. Ο άνθρωπος γίνεται ο τόπος όπου ο κόσμος αποκτά σημασία. Η γνώση του θανάτου παύει να είναι μόνο βάρος· γίνεται κίνητρο να δημιουργήσει κάτι που θα λάμψει έστω και για μια στιγμή μέσα στο χάος.

 Σε αυτή την προοπτική, ο θάνατος του ανθρώπου δεν είναι απλώς το τέλος ενός οργανισμού αλλά το σβήσιμο ενός μικρού σύμπαντος. Μαζί του σβήνουν οι θεοί που ονειρεύτηκε, οι αξίες που ανύψωσε, οι ερμηνείες που ύφανε για να αντέξει το σκοτάδι του κόσμου. Κι όμως, ακριβώς επειδή όλα αυτά είναι δημιουργίες του, αποκαλύπτεται η βαθιά του δύναμη. Ο άνθρωπος είναι τραγικός όχι επειδή είναι αδύναμος, αλλά επειδή είναι αρκετά ισχυρός ώστε να πλάθει θεούς, και αρκετά συνειδητός ώστε να γνωρίζει ότι αυτοί οι θεοί δεν είναι παρά καθρέφτες της ίδιας του της ύπαρξης.

Έτσι, το απόφθεγμα δεν είναι μόνο μια διαπίστωση απελπισίας αλλά και μια υπόμνηση μεγαλείου. Ο άνθρωπος γνωρίζει ότι θα πεθάνει· κι όμως συνεχίζει να δημιουργεί νοήματα. Γνωρίζει ότι οι θεοί του είναι θνητοί· κι όμως εξακολουθεί να τους γεννά μέσα στη φαντασία και στη σκέψη του.

Η τραγικότητα του ανθρώπου, τελικά, δεν είναι η γνώση του θανάτου αλλά το γεγονός ότι, παρ’ όλη αυτή τη γνώση, συνεχίζει να υψώνει νόημα απέναντι στο κενό. Και ίσως εκεί, ακριβώς σε αυτή την πράξη δημιουργίας μέσα στην επίγνωση της φθοράς, κρύβεται η πιο βαθιά μορφή ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Δημήτρης Βίκτωρ

 

ΜΕΡΑ ΜΑΝΑΣ χθές.... Πριν από το Τέλος, Όλα είναι βαρετά...

"Η Μάνα φεύγει και οι ακριβές ευχές μαζί της ταξιδεύουν"


Αυτά που Φεύγουν

Φεύγει από εμπρός σου ό,τι αγάπησες, εγκαίρως,

σκοπός να μείνεις μόνος έχει καθοριστεί,

χαιρέτα τα ωραία μαλλιά, χαιρέτα τα ωραία χείλη,

όλα του έρωτα τα σύμβολα που σου ’χαν χαριστεί.

Όλ’ αντηχούν σαν τίποτε δεν χάνεται,

τα έργα σου, οι σκέψεις σου, τα δυνατά σου λόγια,

θα ταξιδεύουνε παντοτινά στα άπειρα κενά,

σ’ αιωνιότητες, σε χώρους και σε χρόνους.

Δημήτρης Βίκτωρ

" ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΓΡΙΟΛΟΥΛΟΥΔΟ " -- Στίχοι - Σύνθεση: Δημήτρης Βίκτωρ -- ΤΑ ΛΑΪΚΑ ΒΙΚΤΩΡ

 

Περί οχλοποίησης

«Η οχλοποίηση του όχλου βασίζεται στην εντροπία του θυμικού»

Η έννοια της «οχλοποίησης» του πλήθους εκφράζει μια διαδικασία όπου η ατομική σκέψη και ευθύνη αναδιπλώνονται ή συνθλίβονται από μια μαζική, ασυλλόγιστη παρόρμηση. Όταν το πλήθος μετατρέπεται σε όχλο – όχι απλώς ομάδα ή σύνολο ανθρώπων με κοινό σκοπό, αλλά ένα σώμα που χάνει κάθε κριτική σκέψη και ατομικότητα – τότε συχνά γινόμαστε μάρτυρες ιστορικών πράξεων βίας, καταπίεσης ή αδικίας. Το απόφθεγμα επισημαίνει ακριβώς τη ζοφερή πλευρά αυτής της κατάστασης: «Η οχλοποίηση του όχλου μέσα στην ιστορία έφερε ολέθρια αποτελέσματα με το συλλογικό άδικο να κυριαρχεί χωρίς τιμωρία των υπεύθυνων».

Σε μια κλασική θεώρηση, ο όχλος δεν λειτουργεί απλώς ως σύνολο ανθρώπων, αλλά ως αόριστη δύναμη που παρασύρει. Ο κάθε άνθρωπος μέσα σε αυτόν τον όχλο χάνει σταδιακά την αίσθηση της προσωπικής ευθύνης. Η έννοια του “απρόσωπου” ευθύνεται για το φαινόμενο όπου κανείς δεν νιώθει πως «πρέπει να λογοδοτήσει»∙ η μάζα απορροφά την ατομική ηθική. Στην ουσία, το άτομο δεν νιώθει ότι οι πράξεις του είναι καρπός δικής του βούλησης, αλλά αποτέλεσμα μιας ανώνυμης, συλλογικής παρόρμησης.

Στην ιστορία έχουν καταγραφεί άφθονα παραδείγματα όπου η κυριαρχία του όχλου οδήγησε σε φρικαλεότητες, όπως λιντσαρίσματα, διωγμούς ή ομαδικές πράξεις βίας. Το κακό συχνά εκδηλώνεται με όρους «συλλογικής τιμωρίας» ή «συλλογικής βίας». Εδώ γεννάται ένα οξύμωρο: ενώ μια δημοκρατική κοινωνία βασίζεται στη φωνή του πολίτη, αυτή η φωνή μετατρέπεται σε κραυγή της μάζας, όταν η ατομική κριτική στάση απουσιάζει. Το συλλογικό άδικο, αφού ενισχύεται από το ομαδικό πάθος, μένει πολλές φορές ατιμώρητο, καθώς δεν διακρίνονται σαφή όρια ευθύνης ούτε καθορίζονται ξεκάθαρα “αρχηγοί”.

Η Ψυχολογία του Όχλου
Η “αποπροσωποποίηση” και η “αποκτήνωση” του άλλου ευνοούνται ιδιαίτερα μέσα στον φανατισμό της μάζας. Όταν κάποιος δρα μέσα σε ένα σύνολο που χαρακτηρίζεται από ένταση, από άγνοια ή και από μίσος, αποκτά μια ψευδαίσθηση ότι «όλα επιτρέπονται». Σε τέτοιες στιγμές, η λογική ή η συμπόνια θεωρείται αδυναμία, και το συναίσθημα της ευθύνης θυσιάζεται στον βωμό του “κοινού πάθους”.

Ατιμωρησία: Το Παράλογο Αποτέλεσμα
Η «ατιμωρησία» προκύπτει εν μέρει διότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί ένας κεντρικός υπεύθυνος μέσα στη ρευστότητα του όχλου. Η δυσκολία να διακριθεί “ποιος έφταιξε πρώτος” επιτρέπει το αθώωση πολλών. Η συλλογική επίκληση της αυτοδικαίωσης («όλοι το έκαναν») επιδεινώνει το φαινόμενο: ένα κράμα φόβου και συνενοχής “νεκρώνει” κάθε προσπάθεια έρευνας της αλήθειας ή της απόδοσης ευθυνών.

Διέξοδος

Η παιδεία που αναπτύσσει τον κριτικό λόγο και τη φιλοσοφική σκέψη είναι το βασικό αντίδοτο στον όχλο. Το άτομο που έχει μάθει να ρωτάει “γιατί;” και “πώς;” δύσκολα παρασύρεται σε μαζικές παρακρούσεις.

Ατομική Ευθύνη: Προϋποθέτει ότι ο καθένας μας θα κρίνεται και θα κρίνει με βάση τις πράξεις του. Η ιδέα της «ατομικής ηθικής» μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην τυφλή ταύτιση με την ομάδα.

Δημοκρατικοί Θεσμοί και Έλεγχος: Όταν οι θεσμοί λειτουργούν ορθά, μπορούν να θέτουν φραγμούς στην ανεξέλεγκτη ισχύ της μάζας. Η δικαιοσύνη οφείλει να τιμωρεί τα άτομα ή τις ομάδες που διαπράττουν αδικήματα, ανεξαρτήτως του πόσο «δημοφιλείς» ή μαζικές είναι οι απόψεις τους. Μόνον έτσι αποτρέπεται η ατιμωρησία και θέτονται ηθικά όρια στην εξουσία του πλήθους.

Η «οχλοποίηση» δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα επικίνδυνο σημείο καμπής στην κοινωνία, όπου οι ενστικτώδεις ορμές υπερισχύουν της λογικής και η βία λειτουργεί ως πρόσχημα δικαίωσης. Όταν το αίσθημα του δικαίου, του μέτρου και της ηθικής ξεθωριάζει μπροστά στη “σύγκλιση των φωνών” του πλήθους, τα αποτελέσματα μπορεί να αποδειχτούν ολέθρια, όπως μαρτυρά η ιστορία. Για να αποφευχθεί αυτό, απαιτείται παιδεία, κριτική σκέψη, αυστηρή τήρηση των δημοκρατικών αρχών και μια αρετή που συχνά ξεχνιέται: το θάρρος να μη συμμετέχουμε σε άδικες συλλογικές πράξεις, ακόμη κι αν είμαστε η πλειοψηφία. Μόνον έτσι παύει η τυφλή υποταγή στους μηχανισμούς του όχλου και καλλιεργείται μια κοινωνία περισσότερο δίκαιη, στοχαστική και ανθρώπινη.

Δημήτρης Βίκτωρ