" ΣΤΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ " - Ποίημα & Απαγγελία: Δημήτρης Βίκτωρ

Περί σημαντικού και σημαντικού

«Τον σημαντικό και το σημαντικό καλείσαι να τα ανακαλύψεις»

Τον σημαντικό και το σημαντικό καλείσαι να τα ανακαλύψεις, γιατί τίποτε που αξίζει πραγματικά δεν σου προσφέρεται έτοιμο με επιγραφή, χειροκρότημα και φωτισμό. Ο κόσμος είναι γεμάτος θόρυβο, πρόσωπα που ζητούν σημασία, πράγματα που παριστάνουν τα μεγάλα, φωνές που απαιτούν να τις πιστέψεις πριν καν τις εξετάσεις. Μα ο άνθρωπος που θέλει να ζήσει χωρίς να γίνει υπηρέτης των εντυπώσεων οφείλει πρώτα να μάθει να ξεχωρίζει. Να κοιτάζει χωρίς να θαμπώνεται. Να ακούει χωρίς να υποτάσσεται. Να περιμένει χωρίς να εκλιπαρεί βεβαιότητες. Το σημαντικό δεν φωνάζει πάντα. Συχνά στέκεται ήσυχο, γυμνό, σχεδόν ταπεινό, ενώ γύρω του παρελαύνει η γελοιότητα με ρούχα βασιλικά.

Ο άνθρωπος κάνει το λάθος να πιστεύει πως ό,τι φαίνεται μεγάλο είναι και μεγάλο. Μα τα περισσότερα μεγέθη του κόσμου είναι φουσκωμένα δέρματα. Τίτλοι, αξιώματα, χρήματα, κοινωνικές λατρείες, πρόσκαιρες δόξες, βιαστικές ιδιοφυΐες, ψευτοπροφήτες της ημέρας. Όλα αυτά στήνουν ένα θέατρο, και οι αδύναμοι χειροκροτούν επειδή φοβούνται να μη μείνουν έξω από το πλήθος. Η μάζα δεν ανακαλύπτει το σημαντικό· συνήθως το θάβει. Προτιμά το εύκολο, το θορυβώδες, το καταναλώσιμο. Θέλει να της δείξουν τι να θαυμάσει, ποιον να αγαπήσει, τι να μισήσει, ποια αλήθεια να φορέσει σαν έτοιμο ρούχο.

Γι’ αυτό η ανακάλυψη του σημαντικού είναι άσκηση απομάκρυνσης. Πρέπει να πετάξεις από πάνω σου τις ξένες γνώμες όπως πετά κανείς βρόμικα πανιά. Να πάψεις να ρωτάς τι θαυμάζουν οι άλλοι και να αρχίσεις να εξετάζεις τι αντέχει στον χρόνο, στην απώλεια, στη σιωπή, στην εσωτερική δοκιμασία. Σημαντικό δεν είναι αυτό που σε διασκεδάζει, ούτε αυτό που σε κολακεύει, ούτε αυτό που συμφωνεί με την τεμπελιά σου. Σημαντικό είναι εκείνο που σε αναγκάζει να σταθείς πιο ίσιος. Εκείνο που, ακόμη κι αν σε πληγώνει, σε καθαρίζει. Εκείνο που δεν σου προσφέρει παρηγοριά, αλλά μέτρο.

Το ίδιο ισχύει και για τον σημαντικό άνθρωπο. Δεν τον αναγνωρίζεις από την προβολή του, ούτε από τις λέξεις του, ούτε από τη θέση του ανάμεσα στους άλλους. Τον αναγνωρίζεις από το βάρος που αφήνει πίσω του όταν σωπαίνει. Από την αντοχή του όταν όλα γύρω ζητούν υποταγή. Από την ικανότητά του να μην εμπορεύεται την ψυχή του για λίγη αποδοχή. Ο σημαντικός άνθρωπος δεν είναι απαραίτητα ευχάριστος. Συχνά είναι άβολος, σκληρός, μοναχικός, επικίνδυνος για τις βεβαιότητες των πολλών. Δεν σε χαϊδεύει· σε ξεσκεπάζει. Δεν σου προσφέρει ασφάλεια· σου θυμίζει πόσο φτηνά ζεις.

Και εδώ αρχίζει το πιο πικρό μέρος της αλήθειας: οι περισσότεροι δεν θέλουν να ανακαλύψουν το σημαντικό, γιατί τότε θα έπρεπε να ομολογήσουν πόσο ασήμαντα υπήρξαν τα είδωλά τους. Θα έπρεπε να παραδεχτούν πως αγάπησαν φτηνά πράγματα, πως σεβάστηκαν κούφια πρόσωπα, πως χάρισαν την προσοχή τους σε σκιάχτρα ντυμένα με λάμψη. Ο μέσος άνθρωπος δεν αντέχει αυτή την αποκάλυψη. Προτιμά να παραμείνει εξαπατημένος, αρκεί η εξαπάτηση να είναι κοινή. Τίποτε δεν παρηγορεί περισσότερο τον μικρό άνθρωπο από το να βλέπει εκατομμύρια άλλους να κάνουν το ίδιο λάθος.

Η ανακάλυψη του σημαντικού απαιτεί σκληρότητα. Όχι σκληρότητα προς τους άλλους πρώτα, αλλά προς τον εαυτό σου. Να κόψεις μέσα σου τη συνήθεια του εύκολου θαυμασμού. Να σκοτώσεις την ανάγκη να ανήκεις. Να πάψεις να μπερδεύεις την ευαισθησία με την αδυναμία και τη δημοτικότητα με την αξία. Το σημαντικό δεν βρίσκεται στην αγορά όπου όλοι ουρλιάζουν. Βρίσκεται συχνά στο περιθώριο, εκεί όπου ο άνθρωπος δουλεύει τη μορφή του μακριά από το βλέμμα των ανυπόμονων. Βρίσκεται σε μια πράξη που δεν χειροκροτήθηκε, σε μια αλήθεια που δεν έγινε σύνθημα, σε έναν άνθρωπο που δεν πρόδωσε τον εαυτό του για να γίνει συμπαθής.

Τον σημαντικό και το σημαντικό καλείσαι να τα ανακαλύψεις, γιατί αν σου τα υποδείξουν οι άλλοι, πιθανότατα σου δείχνουν το είδωλό τους, όχι την αλήθεια. Η ανακάλυψη είναι προσωπικός πόλεμος. Είναι διάκριση μέσα σε έναν κόσμο που ειδικεύεται στη νοθεία. Είναι η τέχνη να κοιτάς κάτω από τα στολίδια και να βρίσκεις το κόκαλο. Να βλέπεις ποιος έχει ουσία και ποιος απλώς κάνει θόρυβο πάνω στην κενότητά του. Και όταν τελικά βρεις το σημαντικό, δεν θα μοιάζει απαραίτητα με αυτό που ονειρεύτηκες. Μπορεί να είναι αυστηρό, άγριο, μοναχικό, χωρίς γλυκύτητα. Μα θα έχει ένα γνώρισμα αλάνθαστο: δεν θα σε αφήνει να επιστρέψεις στην παλιά σου τύφλωση χωρίς ντροπή.

Δημήτρης Βίκτωρ

 

Για την κυρία Μαρία, την Δασκάλα ------ (7 Δεκεμβρίου 2012)

Χθες το βράδυ στις 9.34' πήρα ένα μήνυμα από τον Χρίστο, τον παιδικό μου φίλο, συμμαθητή και τώρα πια συνταξιούχο, που μου έλεγε ότι:

«Η δασκάλα μας της πρώτης δημοτικού, η Κυρία Μαρία, μας άφησε ορφανούς...»

Ένοιωσα ένα ρίγος καθώς με πλημμύρισαν σαν χείμαρρος, οι σκέψεις των περασμένων καιρών. Αισθάνθηκα την ανάγκη να κλείσω σφιχτά τα μάτια μου.

Να Θυμηθώ...

Να θυμηθώ πολύ καθαρά εκείνη την παλαιά ημέρα, κάποιας πρώτης Σεπτεμβρίου, όταν η μάνα μου πριν πάει για μεροκάματο, με πήγε σχεδόν με το ζόρι στο σχολείο.

Μπήκα τελευταίος στη γραμμή καθώς μία κυρία ψηλή με σκούρα ρούχα, προσπαθούσε όπως-όπως να βάλει σε ξεχωριστές γραμμές τα κουρεμένα αγόρια και τα ντροπαλά κορίτσια.

Όλα τα φτωχοντυμένα παιδιά, τρομοκρατημένα και σχεδόν αμίλητα κοιτούσαν σαν χαμένα γύρω τους, πότε τα πρόσωπα των άλλων παιδιών και πότε τις λιγοστές μανάδες ή τους πατεράδες ή κάποια μεγαλύτερη αδερφή ή αδερφό, που ήταν έξω από τον συρματένιο φράχτη της λασπωμένης αυλής με τις κοφτερές πέτρες.

Έγινε ο αγιασμός και η προσευχή και μπήκαμε στην τάξη με τα παλιά ξύλινα θρανία.

Τρία-τρία, τέσσερα- τέσσερα ή πέντε- πέντε στο κάθε θρανίο! 

Που να χωρέσουν εξήντα πέντε παιδιά σε ένα δωμάτιο, που δεν ήταν φτιαγμένο βέβαια για σχολείο αλλά ήταν ένα απλό πέτρινο νοικιασμένο σπίτι!

Εκεί η Κυρία Μαρία, με την μακριά φούστα και τον γκρίζο κότσο σε σχήμα μπανάνας, μας είπε για πρώτη φορά όλο το όνομά της: "Μαρία Παπουτσή", και στην συνέχεια μας ρώτησε έναν προς έναν και τα δικά μας ονόματα.

Θυμάμαι την αγωνία του κάθε αγοριού και κοριτσιού, όταν πλησίαζε σιγά και βασανιστικά η σειρά του για να συστηθεί και από πριν ψιθύριζε ή έλεγε από μέσα του το όνομά του, (γιατί έπρεπε να πει και το όνομα πατρός και μητρός), ώστε να μην τύχει και ντροπιαστεί σαν τον διπλανό, που δεν το κατάφερε με την πρώτη, είτε από τη ντροπή, είτε από το ξάφνιασμα.

Εκεί έπεσε και το πρώτο γέλιο όταν ο Θανάσης που ήταν το παιδί του παπά Γιώργη, είπε ότι το όνομα της μητέρας του ήταν: «Παπαδιά !!».

Η Κυρία Μαρία όμως δεν γέλασε και έσβησε γρήγορα και επιδέξια την ντροπή του γιατί κατάλαβε, ότι ο Θανάσης δεν ήξερε το όνομα της μητέρας του, επειδή όλοι οι συγγενείς και οι γείτονες την φώναζαν πάντα, «Παπαδιά!...».

Η Κυρία Μαρία υπομονετικά, με τρυφερότητα και γλυκό χαμόγελο, έκλεβε τις λέξεις με τα ονόματα από όλους, λέγοντας στο τέλος και από ένα μπράβο: «Μπράβο Κώστα, μπράβο Χρίστο, μπράβο Ελένη, μπράβο Γιάννη...».

Έτσι πέρασαν δύο ώρες και στις επόμενες δύο, μας είπε παραμύθια: Ένα με τον κόρακα και την αλεπού και ένα πάλι με την αλεπού και τα αλεπουδάκια με την φωτιά. 

Και έτσι άρχισαν οι πρώτες ερωτήσεις για το νόημα του παραμυθιού και την κύρια ιδέα, οπότε τα πρώτα χεράκια άρχισαν να σηκώνονται δειλά και ύστερα περισσότερα και περισσότερα.

Η μηχανή της επικοινωνίας πήρε εμπρός και συνέχιζε και συνέχιζε καθώς μεταδόθηκε ο πρώτος ανταγωνισμός σε όλη την τάξη.

Στο τέλος μας είπε να φέρουμε την άλλη ημέρα όλοι από ένα τετράδιο με γραμμές, ένα μολύβι και ένα σβηστήρι γιατί θα μαθαίναμε το πρώτο γράμμα σε σχήμα κουλουριού. 

Αυτό το κουλουράκι μας το έγραψε και στον πίνακα.  

Θυμάμαι όταν γύρισα στο σπίτι (παράγκα), ενθουσιασμένος με ορμή να τα αφηγηθώ όλα με κάθε λεπτομέρεια. Δεν έβλεπα την ώρα να ξαναβρεθώ την άλλη μέρα ξανά στο θρανίο για να ξαναδώ και να ξανακούσω πάλι την Κυρία Μαρία.

Την τόσο καλή και γλυκιά Κυρία Μαρία!

Πέρασαν από τότε δεκάδες τα χρόνια. Ποτέ δεν ένοιωσα τέτοια αισθήματα για κάποιον άλλο δάσκαλο, δασκάλα ή καθηγητή. Και τώρα μπορώ να κρίνω ότι δεν ήταν η τρυφερή ηλικία ή ο χρόνος που σμίλεψε τη μνήμη.

Η Κυρία Μαρία  ήταν μία όαση στα πέτρινα εκείνα χρόνια.

Χρόνια μιας άλλης εποχής, άλλων συναισθημάτων, πόνων, γέλιων και δακρύων.

Η Κυρία Μαρία υπήρξε ένας Άνθρωπος Φωτός.

Ήταν ο Άνθρωπος της Βαθειάς Πίστης στην Προσφορά.

Δασκάλα του Μεγάλου Καθήκοντος που το έκανε ανιδιοτελώς πράξη με Αυταπάρνηση για προσωπικές απολαύσεις, σε σημείο που τρόμαζες και στο τέλος το θαύμαζες.

Είναι από τα σπάνια πρόσωπα που επιθυμείς να ξαναζήσουν.

Κυρία Μαρία μας, μεγαλώσαμε πια κι εμείς.

Η τάξη μας και οι παιδικές παρέες σκορπίστηκαν και χάθηκαν στις Οδύσσειες της Ζωής.

Όσοι από τους παλαιούς μικρούς μαθητές σου μπόρεσαν να κρατήσουν κάποιους δεσμούς, σε θυμούνται υπερήφανα και τρυφερά.

Για τον Γιάννη, το Χρίστο, τον Βαγγέλη, τον Βασίλη και εμένα είσαι η Δασκάλα μας η Εκλεκτή και η Μοναδική!

Είμαστε ευγνώμονες και πλήρεις από την ανάμνησή σου και ευτυχείς που βρέθηκες στον δρόμο μας στα τρυφερά μας εκείνα χρόνια.

Στον δρόμο με τα κόκκινα χώματα, στην λασπωμένη αυλή με τις κοφτερές πέτρες και στα παλιά θρανία της εξαιρετικής γνώσης...

Και τι δεν θα δίναμε να ξανακαθίσουμε πάλι, έστω για λίγο, σε εκείνα τα παλιά θρανία μπροστά σου ...

Να καθίσουμε και να σου πούμε για το νόημα και την κύρια ιδέα, ο κάθε ένας με την σειρά του, σηκώνοντας σεμνά το χέρι του σαν καλός μαθητής...

Κυρία! Κυρία ! Εγώ Κυρία!..

Δημήτρης Βίκτωρ / 7 Δεκεμβρίου 2012

" R A N " - του Akira Kurosawa, του πρίγκηπα της Τέχνης

Υπάρχουν τέχνες, καλές τέχνες υψηλές και τέχνες σπουδαίες και ξεχωριστές...

Αυτές που εκτός από την ευφορία που σου δίνουν, σε κάνουν να σκέφτεσαι βαθιά, να αισθάνεσαι σημαντικός και να γίνεσαι σοφότερος...

«RAN», στα αρχαία ιαπωνικά σημαίνει  «Χάος».

Αυτό το χάος που είναι κυρίαρχο στις σχέσεις των ανθρώπων και των λαών.
Αυτό, που περιγράφουν όλοι οι συγγραφείς και οι ποιητές του κόσμου.
Αυτό, που προσπαθούν να δαμάσουν οι νομοθέτες και οι θρησκείες και να το απαλύνουν όλες οι τέχνες.
Αυτό, που περιέγραψε ο Όμηρος και όλοι οι μεγάλοι δραματουργοί και τραγωδοί
Ο Σαίξπηρ και στα τριάντα οκτώ του έργα αυτό κάνει, αυτό εκφράζει, αυτό προσπαθεί.
Μοιραία τα υλικά του θα τα εμπνευστεί από τις δεξαμενές του Ομήρου και των τραγικών των ένδοξων χρόνων της αρχαίας Ελλάδας.
Μόνο που εκεί στα μεγάλα αδιέξοδα του τέλους, είχε εφευρεθεί ο «από μηχανής θεός» και έπιανε το κόλπο, αν και πάρα πολλοί γελούσαν με αυτό...
Στα χρόνια του Σαίξπηρ, βέβαια, δεν θα μπορούσε αυτό να περάσει.
Και γι' αυτό το λόγο δεν ήξερε και ο ίδιος πως να τελειώσει πολλά έργα του. Πάντα τα έργα του ξεκινούν με μεγάλο ενδιαφέρον. Συνεχίζουν, επίσης, στο δέσιμο της υπόθεσης με δύναμη καθώς και στις ανατροπές με επιτυχία.
Οι στίχοι υπέροχοι, αλλά προς το τέλος, συνήθως αδυνατίζει η υπόθεση, μέχρι αδιαφορίας.
Όλα όμως στην τέχνη είναι χρήσιμα. Άλλωστε το ένα πατάει επάνω στο άλλο, μέσα από τις δημιουργίες των ετών και των αιώνων.
Ο σπουδαίος Άμλετ δεν θα υπήρχε, αν ο Σαίξπηρ δεν διάβαζε την Ορέστεια. Το δίλλημα του Άμλετ είναι αντιγραφή του διλλήματος του Ορέστη για την τιμή της εκδίκησης, σε όλο της το βάθος.
Χρειάστηκε το 1984 ένας γίγαντας της τέχνης να επαναλάβει το ίδιο. Αυτός όμως θα βάλει τα πράγματα σε μια διαφορετική, σωστή θέση.
Ο σκηνοθέτης Ακίρα Κουροσάβα, "κλέβει" την ιστορία του διάσημου έργου, «Βασιλιάς Ληρ» του Σαίξπηρ και το κάνει ταινία.
Γράφει την ιστορία μόνος του και στη θέση των τριών κοριτσιών, βάζει τρεις γιούς. Ο πατέρας, ο άρχοντας, που πάτησε πάνω στο χάος και δημιούργησε το δικό του, θέλει να κληροδοτήσει δικαιοσύνη, μέσα στην τραγική του αφέλεια!.
Όλα θυσία στο βωμό της  Εξουσίας. Οι άνθρωποι πνιγμένοι στη ματαιοδοξία. Οι σχέσεις διαπλεκόμενες και ακραίου μίσους. Κυρίαρχη η  Απληστία, η Φθορά, η Καταπίεση η έλλειψη κάθε Δικαίου.
Η Οικογένεια, η ίδια απόλυτη καταστροφή. Δεν υπάρχουν περιθώρια για επιλεκτικές αγάπες.
Η πίστη σ΄αυτήν, μοιραία υποκρισία. Το πρώτο βήμα είναι η επιβίωσή της πριν από την εξέγερση που θα ξεριζώσει συθέμελα τους θύλακές της.
Αυτά στην Ιαπωνία του μεσαίωνα. Όλοι πολεμούν εναντίον όλων, μέσα στο απόλυτο χάος. Η ιστορία όμοια με αυτή του «Βασιλιά Ληρ». Η εξέλιξη της πλοκής επίσης. Το κυνήγι των αξιών και της χαμένης συνείδησης των ανθρώπων για κάποιο φως Δικαίου, μέσα στην ανθρώπινη ζούγκλα, επίσης στην ίδια τροχιά αναζήτησης.
Όλα αριστουργηματικά στην ταινία του Κουροσάβα. Η έβδομη τέχνη υποκλίνεται ταπεινά, στον πρίγκιπα της μεγάλης σκηνοθεσίας.
(Ο Lukas και o Kopola, συμπαραγωγοί στην προηγούμενη ταινία του "Καγκεμούσα", μαζί με τον Spielberg, ζητάνε την άδεια να παρακολουθήσουν κάποια γυρίσματα και εκείνος τους επιτρέπει να κοιτάζουν ήσυχα από μακριά!).
Η ζωγραφική στην σωστή της διάσταση, σε όλα τα πλάνα, που ο ίδιος ο Κουροσάβα τα ζωγράφιζε πριν από το γύρισμα!
Τα πλούσια αισθήματα που αναβλύζουν από την αφήγηση δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο ενώ οι πολεμικές μάχες είναι απαράμιλλες, ασύγκριτες!
Οι σκηνές στην απόλυτη αισθητική! Συγκλονίζει η πλοκή... Η τέλεια αφήγηση πάνω από όλα, σε καθηλώνει και βάζει σε εγρήγορση όλο τον νου. Ο μαέστρος το γνωρίζει αυτό και συνεχίζει να σε κατευθύνει στα πιο σπάνια μονοπάτια της σκέψης. Όλες οι αισθήσεις σε εγρήγορση. Να μην χάσεις κάτι από το μεγάλο ποίημα, από τον θαυμαστό, διάλογο.
Να ζήσεις την απόλυτη συγκίνηση, τον ενθουσιασμό της μεγάλης ανθρώπινης δημιουργίας.
Περνάνε οι στιγμές. Όσο και να επιθυμείς να τις συγκρατήσεις, αυτές περνούν και σε ταξιδεύουν αλλού, ακόμη πιο βαθειά στα απόκρυφα του ανθρώπινου...χάους.
Το ενδιαφέρον και ο προβληματισμός παραμένουν αμείωτα μέχρι το τελευταίο καρέ...

Το τελευταίο καρέ!... Το μεγάλο ζητούμενο…

Τι θα γίνει στο τέλος; Πως θα τελειώσει;
Στον «Βασιληά Ληρ» ξέρουμε το τέλος, Εδώ;
Εδώ δεν μιλάει ο Σαίξπηρ πια, αλλά ο Κουροσάβα.
Αυτός, σε μακρινό πλάνο και με τον ήχο από ελάχιστες επαναλαμβανόμενες μουσικές νότες, θα μας δείξει την κατάληξη του ανθρώπου. Του κάθε ανθρώπου. Του κάθε θύματος των πόνων της ζωής και της δημιουργίας.
Ο κόμπος που θα αισθανθείς, το ανατρίχιασμα που θα σε κυριεύσει, ο θαυμασμός για την σπουδαία σκέψη, θα χαραχθούν για πάντα μέσα σου, ψιθυρίζοντας πως για κάτι τέτοια αξίζει να ζεις...
Κι όμως, μιλάμε για την απόλυτη περιγραφή του χάους, της ύπαρξης των ανθρώπων...

Μιλάμε για τον μεγάλο Ακίρα Κουροσάβα και το αιώνιο  RAN !...

Σεβασμός!...

Δημήτρης Βίκτωρ


                                     http://www.youtube.com/watch?v=AbbfDntoRRk

                   

 

Ο Δ. Βίκτωρ στο σήμα του AKIRA KUROSAWA

(Kamakura - Japan)

Περί ζωής και θανάτου

"Θάνατος δεν υπάρχει για κανέναν, παρά μόνο φαινομενικά, ούτε γένεση υπάρχει για κανέναν, παρά μόνο φαινομενικά. 

Η τροπή της ουσίας σε φύση θεωρείται γένεση, ενώ η τροπή της φύσεως σε ουσία κατά τα αυτά θεωρείται θάνατος.

Ούτε γεννιέται αληθινά κάτι ούτε φθείρεται ποτέ, μόνο τη μια γίνεται φανερό και ύστερα γίνεται αόρατο· και το μεν πρώτο συμβαίνει λόγω παχύτητος της ύλης, το δε δεύτερο λόγω λεπτότητος της ουσίας, η οποία είναι πάντα ίδια και απλώς διαφέρει κατά την κίνηση και την στάση.

Διότι αυτό είναι αναγκαστικά το ίδιον της μεταβολής, που δεν γίνεται από κάπου έξω, αλλά το μεν όλον μεταβάλλεται στα μέρη, τα δε μέρη στο όλον λόγω της ενότητος του παντός. "

ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ ΤΥΑΝΕΥΣ - (Σύγχρονος του Ιησού Ναζωραίου)

Επιστολή νη΄ -Στον Βαλέριο. [ Περί ζωής και θανάτου ]

«Ελληνικός πρωϊνός καφές» - Ποίημα - Μελοποίηση - Σύνθεση : Δημήτρης Β...

ΕΥΤΥΧΩΣ!