Τα Μεγάλα Ερωτήματα

Το 99,9% των ειδών που έζησαν ποτέ πάνω στη Γη έχουν εξαφανιστεί.

 Αυτό δεν είναι άποψη.

Δεν είναι φιλοσοφία.

Δεν είναι ιδεολογία.

Είναι γεγονός.

Η ιστορία της ζωής δεν είναι η ιστορία ενός προσεκτικά σχεδιασμένου παραδείσου. Είναι η ιστορία αμέτρητων αποτυχιών, εξαφανίσεων και αδιάκοπης φυσικής επιλογής. Δισεκατομμύρια οργανισμοί γεννήθηκαν μόνο για να πεθάνουν. Ολόκληρα είδη κυριάρχησαν και αφανίστηκαν χωρίς να αφήσουν ίχνος.

 Η φύση δεν φαίνεται να γνωρίζει τι σημαίνει δικαιοσύνη.

Δεν ανταμείβει τους καλούς.

Δεν προστατεύει τους αθώους.

Δεν λυπάται τα παιδιά, τους ασθενείς, τους αδύναμους, τους δυστυχείς.

Απλώς λειτουργεί.

Κι όμως, για αιώνες, ο άνθρωπος επέμενε να βλέπει πίσω από αυτή τη διαδικασία το χέρι μιας ανώτερης διάνοιας.

Αλλά όσο περισσότερο μαθαίναμε για τον κόσμο, τόσο μικρότερος γινόταν ο χώρος για το υπερφυσικό.

Κάποτε αποδίδαμε τους κεραυνούς στους θεούς.

Σήμερα γνωρίζουμε τον ηλεκτρισμό.

Κάποτε αποδίδαμε τις ασθένειες στα δαιμόνια.

Σήμερα γνωρίζουμε τα μικρόβια.

Κάποτε βλέπαμε τη δημιουργία εκεί όπου τώρα βλέπουμε την εξέλιξη.

Κάποτε βλέπαμε θαύματα εκεί όπου τώρα βλέπουμε φυσικούς νόμους.

 

Ο Homo sapiens υπάρχει εδώ και περίπου εκατό χιλιάδες χρόνια.

Για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της πορείας έζησε μέσα στην άγνοια.

Παιδιά πέθαιναν πριν ενηλικιωθούν.

Γυναίκες πέθαιναν στη γέννα.

Επιδημίες αφάνιζαν πληθυσμούς.

Λιμοί κατέστρεφαν πολιτισμούς.

 

Και ο ουρανός παρέμενε σιωπηλός.

Όχι για μία δεκαετία.

Όχι για έναν αιώνα.

Για δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

 

Καμία θεϊκή αποκάλυψη για τα μικρόβια.

Καμία θεϊκή εξήγηση για τις λοιμώξεις.

Καμία θεϊκή γνώση για τα εμβόλια.

 

Τις απαντήσεις τις βρήκαν άνθρωποι.

Άνθρωποι που αμφισβήτησαν.

Άνθρωποι που παρατήρησαν.

Άνθρωποι που πειραματίστηκαν.

Άνθρωποι που αποφάσισαν να εξηγήσουν τον Κόσμο με την λογική.

 

Η πρόοδος δεν ήρθε από την προσευχή.

Ήρθε από την έρευνα.

Δεν ήρθε από την πίστη.

Ήρθε από την αμφιβολία.

Ο Νίτσε έγραψε ότι «ο Θεός πέθανε».

Δεν εννοούσε ότι κάποιο ουράνιο ον έπαψε να υπάρχει.

Εννοούσε ότι ο άνθρωπος έπαψε να χρειάζεται τον Θεό ως εξήγηση του κόσμου.

Η επιστήμη άνοιγε συνεχώς νέους ορίζοντες και οι παλιές βεβαιότητες υποχωρούσαν.

Όμως η εξαφάνιση του Θεού ως εξήγησης δημιούργησε ένα νέο πρόβλημα:

Το κενό.

 

Αν δεν υπάρχει θεϊκό σχέδιο, τότε δεν υπάρχει προκαθορισμένος σκοπός.

Αν δεν υπάρχει κοσμική δικαιοσύνη, τότε η ευθύνη πέφτει επάνω μας.

Αν δεν υπάρχει υπερφυσικός νομοθέτης, τότε εμείς οφείλουμε να δημιουργήσουμε τις αξίες μας.

 

Και αυτό είναι πολύ πιο τρομακτικό από την πίστη.

Γιατί σημαίνει ότι είμαστε μόνοι.

Μόνοι μέσα σε ένα σύμπαν που δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για εμάς.

Ένα σύμπαν όπου τα άστρα γεννιούνται και πεθαίνουν αδιάφορα.

Όπου οι γαλαξίες συγκρούονται χωρίς σκοπό.

Όπου η ζωή είναι ένα σύντομο επεισόδιο ανάμεσα σε δύο απεραντοσύνες σιωπής.

Κι όμως…

Μέσα σε αυτή τη σιωπή εμφανίστηκε κάτι παράξενο.

Η συνείδηση.

 

Ένα ον που μπορεί να κοιτάζει το σύμπαν και να αναρωτιέται για το νόημά του.

Ίσως αυτό να είναι το πραγματικό θαύμα.

Όχι ότι δημιουργηθήκαμε από θεούς.

Αλλά ότι, χωρίς θεούς, καταφέραμε να αναζητούμε την αλήθεια.

Όχι ότι υπάρχει κάποιο έτοιμο νόημα.

Αλλά ότι έχουμε την δύναμη να το δημιουργούμε.

 

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ο Θεός δικαιολογεί τον πόνο.

Το ερώτημα είναι αν ο άνθρωπος έχει το θάρρος να κοιτάξει τον πόνο κατάματα, χωρίς να εφεύρει παρηγορητικούς μύθους.

Γιατί η ωριμότητα αρχίζει όταν σταματάμε να ζητάμε από το σύμπαν να μας εξηγήσει τον εαυτό του.

Και αρχίζουμε εμείς να τον εξηγούμε.

Γιατί οι μεγάλες ερωτήσεις δεν είναι επικίνδυνες.

Επικίνδυνο είναι να φοβηθούμε τις απαντήσεις τους.

Δημήτρης Βίκτωρ