"ΤΟ ΤΕΣΣΕΡΑ, ΤΟ ΔΥΟ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΙΑ" : Ποίημα και Απαγγελία: Δημήτρης Βίκτωρ

Το Τέσσερα, το δύο και το τρία Στην Ακροκόρινθο μοναχικός ταξιδευτής με ψάθινο καπέλο ψάχνει να βρει της μοίρας του τα βήματα. Στης Σφίγγας τη βαριά σκιά στέκει αποφασισμένος να κάνει αρχή για τη μοναδική του ιστορία. Ο τραγωδός προσμένει μ’ αγωνία την απάντηση χωρίς ακόμη να ’χει γεννηθεί στον κόσμο. Πώς γίνεται αυτό, είναι πολύ παράξενο, πώς παίρνει αρχή, μέση και τέλος η πλοκή! Τραχιά η φωνή περίεργη ηχώ απόκοσμη προσφέρει το αίνιγμα παγκόσμια κληρονομιά. Εδώ ο κόσμος συντονίζει όλα τα ραδιόφωνα κι ο χορός επιχειρεί την τελευταία αρίστη πρόβα. Ο ποιητής παίρνει την πένα ανοίγει το χαρτί βαριανασαίνει με αγωνία τι θ’ ακούσει. Ξέρει πως όταν θα ’χει πλέον γεννηθεί θα έχει γράψει μια μοναδική παγκόσμια ωδή. Ήρθε η καθοριστική στιγμή που περιμένουν όλοι, ανασηκώνονται ν’ ακούσουν καθαρά. Ο ποιητής επιχειρεί το πρώτο του σημάδι κι ο χορός κάνει δειλά το βήμα του μπροστά. Λέγε μου, ξένε, να ρωτήσω ή να φύγεις; Αν μείνεις στη σκιά, θα κινδυνεύσεις με αφανισμό, αν τη σωστή απάντηση μου δώσεις, στο φως θα βγεις, θα περπατήσεις της ζωής άλλο ρυθμό... «Άνθρωπος!» Αυτή είναι η σωστή απάντηση στο τέσσερα, το δύο και το τρία! Ορώ το μέλλον τώρα, είναι όλο εμπρός μου, περνώ στη γνώση ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Παράσιτα γεμίζουν τα ραδιόφωνα, παραφωνίες στου χορού την αρμονία, ο άνθρωπος ξεφεύγει απ’ τη βαριά σκιά της άγνοιας κάνει στο φως της γνώσης σταθερά το πρώτο βήμα. Ήρθε η στιγμή του τραγωδού του ποιητή αυτού που επιτέλους εγεννήθη προορισμένος για να φέρει στην παγκόσμια κερκίδα την πράξη και το νόημα και την ελπίδα. Η Σφίγγα επιστρέφει αίφνης μες στη γη, το άγονο τοπίο μένει έρημο και πάλι. Ο ταξιδιώτης εγκαταλειμμένος, μόνος πάνω στη σκηνή, προσεκτικά προσμένει τώρα νέες οδηγίες. Μακριά στο βάθος μοίρα μ’ ανοιχτές αγκάλες προσμένει με παιχνίδια άκρως ζοφερά. Όλα χρεώνονται εδώ, όλα θα πληρωθούν, απάντηση σωστή, γνώση και κίνηση, ανάγκη, φαντασία. Τώρα αρχίζει η μεγάλη περιπέτεια, όλα θα πρέπει να γραφτούν με τάξη. Έφθασε η ώρα για την πρώτη ανατροπή, ήρθε η στιγμή να εμφανιστεί η Ιοκάστη… Δημήτρης Βίκτωρ Μάιος - 2013

Τα Αποκαΐδια της Αλήθειας

Το θαύμα κρατάει τρεις μέρες. Το πένθος σαράντα. Επίσημο αυτό.

Σαν να το καθιέρωσε κάποιος Θεός. Άλλωστε, Αυτός φημίζεται ως Υπεύθυνος και για τα δύο!

Αλλά υπάρχει και η αλήθεια. Ή μάλλον οι αλήθειες, γιατί αυτές είναι πολλές, όσες και οι γνώμες, όσες και οι απόψεις, όσες και οι γκρίνιες.

Δεν θα μιλήσουμε για πραγματικότητα, αυτό είναι θέμα της επιστήμης.

Πάμε με τα ανθρώπινα μέσα:

Για να προσεγγίσουμε την αλήθεια ας πάρουμε έναν απλό άνθρωπο, αυτόπτη μάρτυρα, για να τον ρωτήσουμε. Αυτός έχει όλη την καλή πρόθεση να μας την πει, την αλήθεια.

Αρχίζει λοιπόν και προσέχει πάρα πολύ με τα λεγόμενά του, γιατί ενδιαφέρεται και για την εικόνα του, τον βλέπουν φίλοι, παιδιά, συγγενείς. Αλλά, ποιος είναι αυτός; Ένας απλός πολίτης. Απλός, αλλά έκανε αυθαίρετο και κάηκε από την φωτιά ή πνίγηκε με την πλημμύρα. Καλά δεν μας ενδιαφέρει τώρα αυτό. Αν είναι  δυνατόν! Όλη η Ελλάδα ένα αυθαίρετο είναι. Εμείς τον βρήκαμε τυχαία, αλλά είναι καλός στην αφήγηση και μας συνεπαίρνει. Σε λίγο διαφαίνεται πως είναι δεξιός στο φρόνημα. Και ένθεος. Αλλά τι σημασία έχει; Μας ενημερώνει, μας συγκινεί και μας πείθει.

Ύστερα παίρνουμε έναν άλλον. Πιο καλός αυτός και πιο μετρημένος, φαίνεται. Αυτός νομοταγής σε όλα. Ούτε αυθαίρετα ούτε κλέψιμο την εφορία. Τίποτε από αυτά! Μας τα λέει κι αυτός καλά. Συγκινούμαστε το ίδιο. Διαφαίνεται σε λίγο πως είναι αριστερών αποκλίσεων με παρελθόν αλλά ψιλοένθεος. Στην αρχή ψιλοσοσιαλίζων, αλλά σε λίγο ακούστηκαν μισόλογα για ξερονήσια και τέτοια. Πυρ και μανία κατά του κεφαλαίου, αλλά περιγράφει τα τεκταινόμενα καλά, με πάθος και πειθώ, αλλά κάπως διαφορετικά από τον προηγούμενο. Οπότε, σκάει η πρώτη αμφιβολία. Μα το γεγονός είναι ίδιο! Πως γίνεται αυτό; Αυτόπτες του τσουναμιού ή της πυρκαγιάς και οι δύο! Να πάμε και σε άλλους πολίτες; Άσε, θα μπερδευτούμε χειρότερα. Οι Έλληνες είναι ένα μωσαϊκό μπερδέματος.

Οπότε για να κερδίσουμε χρόνο, πάμε σε έναν καλύτερο. Έναν επαγγελματία της αλήθειας. Έναν κατ’ όνομα και κατά λειτούργημα υπερκομματικό. Έναν δημοσιογράφο, ας πούμε.

Αυτός, επίσης, φαίνεται να έχει την καλή διάθεση να μας την πει, την αλήθεια. Άλλωστε σπούδασε το αντικείμενο και έδωσε και όρκο υπέρ της αλήθειας. Θέλει να τα πει γιατί θα σκάσει. Αλλά αυτός, είναι υπάλληλος κάποιου μεγαλόσχημου και ελέγχεται για την αλήθεια που θα ξεστομίσει. Από ένα σημείο και μετά, “κλάνει μέντες” και πλατειάζει προς άλλη κατεύθυνση. Ρίχνει και κάποιες λογοτεχνικές μπαρούφες για Κόλαση του Δάντη και πύρινη λαίλαπα! Οπότε για το ίδιο γεγονός, ακούμε μια νέα εκδοχή που αλλάζει και άλλο τα προηγούμενα που συλλέξαμε!

Αλλά δεν το βάζουμε κάτω. Ας πάμε σε έναν ανώτερο λειτουργό, έναν εκπρόσωπο της κυβέρνησης να μας τα πει, να ξεμπερδεύουμε.

Λέει, αυτός τα δικά του, αλλά ξέρει πως τον ακούνε οι ανώτεροί του σε κάθε του λέξη. Τρέμει για τη θέση του και έχει υποχρεώσεις, αγαπημένη οικογένεια, πρόσωπο με καθαρό κούτελο στην κοινωνία. Οπότε καθώς προσέχει, ιδρώνει-ξεϊδρώνει, άλλα ήθελε να πει και άλλα λέει, ο πονηρούλης!

Εμείς το καταλαβαίνουμε αυτό, κάναμε όμως τον χαζό και πάμε στον αρμόδιο υπουργό. Αυτός δεν μπορεί, σοβαρός άνθρωπος, εκλεγμένος από τον πάντα σοφό λαό, θα μας τα πει ως έχουν, ακριβώς.

Αρχίζει και αυτός, με καθαρό λόγο και μετρημένος. Καλά τα πηγαίνει στην αρχή αλλά μετά από λίγο, νιώθει ένα πνίξιμο γιατί ακούστηκε κάτι για αυθαίρετα και αυτός έχει το καλύτερο. Όχι σαν κάτι xλιμίτζουρες που τα χτίσανε τοίχο-τοίχο μέσα στην νύχτα. Αλλά σκέφτεται και το καθήκον στο κόμμα. Πνίγεται κι άλλο. Σκέφτεται πως έδωσε τον λόγο του στον αρχηγό να παπαγαλίζει και πως πρέπει να φροντίσει για την διαφύλαξη της θέσης του, γιατί έχει κι αυτός οικογένεια και όνειρα καριέρας. Οπότε, το ρίχνει στο καλαματιανό, ο άθλιος και μας αποπροσανατολίζει.

Δεν χάνουμε χρόνο, εδώ πνιγόμαστε ή καιγόμαστε, πάμε κατ’ ευθείαν στον πρωθυπουργό.

Αυτός, επιτέλους, θα βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Όλα εκεί είναι καθώς πρέπει, με γραβάτα ή χωρίς, ρυθμισμένα τα μικρόφωνα, και... Φώτα, πάμε!

Αρχίζει με ύφος λυπητερό αλλά και που να εμπνέει σταθερότητα, αισιοδοξία. Αλλά σε λίγο νιώθουμε αυτό που νιώθει και εκείνος. Πρέπει να τα πει, αλλά πρέπει να ξεπεί αυτά και να τα πει έτσι! Αλλιώς, μπάϊ-μπάϊ η εξουσία και αυτό δεν είναι στα σχέδιά του.

Καταλαβαίνετε. Δεν πειστήκαμε ακόμη. Νευριάσαμε αλλά, ψυχραιμία...

Πάμε σε κάτι ανώτερο, ηθικό και άμεμπτο, με καθαρή συνείδηση σαν το απάτητο χιόνι. Στον πνευματικό εκπρόσωπο του Θεού επί της Γης. Δεν χρειάζεται να τον διαλέξουμε ιεραρχικά αυτόν. Όλοι οι παπάδες είναι εκπαιδευμένοι να λένε πάνω κάτω τα ίδια. Αλλά εμείς πάμε για το ιδιαίτερο γεγονός. Και εκεί, ακόμη για μια φορά ακούμε, πως για την συμφορά, πληρώνει ο αμαρτωλός άνθρωπος και είναι θέλημα του Πανάγαθου Θεού η καταστροφή και ότι ο Κύριος κάνει δοκιμές. Αφήνει, βέβαια, ελεύθερους τους ανθρώπους για τις πράξεις τους, αλλά επεμβαίνει που και που δοκιμάζοντάς τους, αν είναι υποτελείς του ή αν δεν είναι, δηλαδή.

Όλη αυτή την ώρα, εκεί παραδίπλα σε ένα παγκάκι, έκλαιγε ένα κοριτσάκι κτυπημένο από προηγούμενες παρόμοιες συμφορές. Θα μπορούσαμε να το ρωτήσουμε, αλλά, σιγά τώρα τι να πει το κοριτσάκι, που κλαίει κι όλας! Και τι όνομα να έχει, άραγε;

Πρέπει να τελειώνουμε, όμως. Είπαμε, πνιγόμαστε ή καιγόμαστε και πρέπει να βγάλουμε επιτέλους, ένα αποτέλεσμα αλήθειας για να ξέρουμε τι να κάνουμε και τώρα και στο μέλλον.

Έχουμε όλα τα στοιχεία πλέον και είμαστε σε θέση να τα επεξεργαστούμε. Κάτι σαν ένωση συνόλων. Θυμάστε στο δημοτικό;

Το κάνουμε και βρίσκουμε, επιτέλους, την αλήθεια! Εύκολα, γρήγορα.

Την ανακοινώνουμε, ώστε να ησυχάσει και ο κόσμος, από όλα τα μέσα ενημέρωσης. Αλλά, ξαφνικά, ακούγονται φωνές και βρισιές από παντού! Όλοι έχουν την δική τους αλήθεια! Όλοι είχαν κάνει τα δικά τους ρεπορτάζ. Τρομερό! Όλοι έχουν την ικανότητα, τον λόγο τους, τα πιστεύω τους, τα συμφέροντά τους, την εξυπνάδα και την βλακεία τους.

Οπότε, πάει η αλήθεια περίπατο εν ριπή οφθαλμού!.

Αυτό τώρα, μου θύμισε εκείνο με την δολοφονία του Αβραάμ Λίνκολν από τον Μπουθ: Μέσα στο θέατρο ήταν 850 αυτόπτες μάρτυρες και ανακρίθηκαν οι 300. Ε, τι περιμένατε; Και οι 300 καταθέσεις ήταν διαφορετικές!. 300 αλήθειες για το ίδιο γεγονός από 300 αυτόπτες μάρτυρες!

Α, και το άλλο με τον πεθαμένο Ναζωραίο: Αυτόν. δεν τον είδε κανένας να ανασταίνεται, αλλά οι κολλητοί του διέδωσαν, πως αληθώς, έτσι έγινε. Αλλά ήρθαν κάποιοι άλλοι και είπαν: Τι είναι αυτά, που λέτε καλέ; Και άρχισαν κάτι διαμάχες και πόλεμοι που κρατάνε μέχρι σήμερα, αλλά ο Ναζωραίος κατάφερε, με το που κρύψανε το δέμας του, να λατρεύεται σαν Θεός! Ούτε στο πιο τρελό του όνειρο, δηλαδή!

Τέλος πάντων, στα δικά μας πάλι:

Που μείναμε; Ναι...

Οπότε, έτσι κι εμείς. Ξεμείναμε μόνοι και παντέρημοι, χωρίς αλήθεια!

Αποκαμωμένοι και αποκαρδιωμένοι σκεφτήκαμε να απευθυνθούμε στην ποίηση. Και συγκεκριμένα στον ποιητή Δημήτρη Βίκτωρ.

Αυτός, γέρος πια, έχει αποσυρθεί γιατί έχει ραμολίρει και τα χάνει, αλλά ώρες ώρες έχει ακόμη εκλάμψεις σοφίας. Έχει την φήμη του υπηρέτη της αλήθειας με τα γραφόμενά του, που έβρισκε πάντα τον μπελά του. Ιδίως από όταν έγραψε το καταπληκτικό βιβλίο «Εξουσία Βλαχάρα», στα νιάτα του. Αλλά και με την ποίησή του το ίδιο κάνει. Αφού η πολιτεία αναγκάστηκε να τον προστατέψει, φροντίζοντας να πάρει το Νόμπελ, και ας μην το άξιζε, λένε! Τώρα ζει απομονωμένος και βυθισμένος στην σιωπή του. Θα μας δεχθεί, άραγε Θα μας μιλήσει;

Τον βρήκαμε. Το και το, σοφέ ποιητή. Τι λες;

Εκείνος με αργές κινήσεις, χωρίς να μιλήσει, πήρε ένα κομμάτι χαρτί και έγραψε κάτι. Ξανά με αργές κινήσεις ύστερα, μας παρέδωσε το χαρτάκι και αποχώρησε πάλι στην σιωπή του. Όπως έκανε και ο άλλος νομπελίστας, ο Σεφέρης, όταν πιέστηκε να μιλήσει κατά τις χούντας, τότε, και είπε κάτι ανούσια ισορροπημένα και αμέσως δήλωσε πως ξαναμπαίνει στην σιωπή του!…

Και το χαρτάκι έγραφε:

«Ψέμα γυρίζεις των ανθρώπων τη Γη

σαν μια απέραντη δύναμη πυρηνική.

Ψέμα άγιο στοιχείο, αναγκαίο κακό.

Ψέμα μεγάλο το κάθε εγώ.

Ψέμα, αρχής των πάντων, θρησκευτικό.

Ψέμα, αιώνιο μυστικό!…»

Δημήτρης Βίκτωρ

Σαστίσαμε. Είναι δυνατόν; Για αλήθεια ρωτήσαμε. Τι είναι αυτό, τώρα; Αυτός απάντησε για ψέμα!

Πρέπει να το μελετήσουμε σε βάθος!

Ναι, αλλά ο χρόνος τρέχει. Όπου να ’ναι καιγόμαστε ή πνιγόμαστε!

Δεν μένει άλλο, παρά να απευθυνθούμε στην πραγματικότητα.

Μέχρι τότε, αλλοίμονο στους πνιγμένους ή καμένους...

Ξεκινάμε, λοιπόν και ο... Θεός του καθενός, βοηθός!!

Πρώτη στάση στην Ελβετία στο CERN. Εκεί, από ό,τι λένε,  ψάχνουν το σωματίδιο του Θεού!

Συνεχίζεται

Δημήτρης Βίκτωρ

Για τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου

Ο «Προμηθέας Δεσμώτης» επιβιώνει στον λογοτεχνικό χώρο περισσότερο ως φετίχ αρχαιότητας παρά ως ζωντανό δραματουργικό σώμα. H φήμη του τρέφεται από τον θρύλο του «ευγενούς επαναστάτη» και από την ευκολία με την οποία οι σύγχρονες ιδεολογίες προβάλλουν πάνω του τις δικές τους αγωνίες. Αν, όμως, απαγκιστρωθούμε από τον θαυμασμό της πατίνας και εξετάσουμε το ίδιο το κείμενο, αναδύεται ένα έργο στατικό, μονότονο και φιλοσοφικά ρηχό.

Δραματουργική ακινησία

Ο κεντρικός ήρωας αλυσοδένεται στην πρώτη σκηνή και… μένει εκεί ώς το τέλος. Η έλλειψη κινητικής εξέλιξης καταλήγει σε μακροσκελείς μονολόγους‐λιτανείες που μετατρέπουν τη σκηνή σε ιερό κήρυγμα, όχι σε δράμα. Ο Αριστοτέλης απαιτούσε περίληψη συμβάντων που να κορυφώνουν σε κάθαρση· εδώ κυριαρχεί ένα κουραστικό status quo. Η υποτυπώδης «ανατροπή» αναγγέλλεται, αλλά δεν πραγματώνεται – αναβάλλεται για τα χαμένα μέρη της τριλογίας. Η πολυθρύλητη «τραγική ένταση» είναι τελικά μια μορφή βασανιστικής στασιμότητας.

Σχηματικός ψυχολογισμός

Ο Προμηθέας παρουσιάζεται ως κρυστάλλινα βέβαιος για τη δική του ανωτερότητα· ποιο το δραματικό ρίσκο όταν ο ήρωας δεν αμφιβάλλει ποτέ; Ο Ζεύς, απών από τη σκηνή, υποβιβάζεται σε εξ αποστάσεως δεσποτικό καρικατούρα. Ηθική μονοκονδυλιά: από τη μία ο απόλυτος δυνάστης, από την άλλη ο άμωμος αντιστασιακός. Καμία γκρίζα ζώνη, κανένα υπαρξιακό δίλημμα—άρα και καμία αληθινά τραγική σύγκρουση.

Ρηχός φιλοσοφικός ορίζοντας

Το έργο συχνά εξυμνείται ως «πρώιμη ύμνηση του ανθρωπισμού». Στην πραγματικότητα, παραμένει προσκολλημένο σε έναν, σχεδόν ομηρικό, θεολογικό δυϊσμό: οι θεοί καβγαδίζουν, και ο άνθρωπος οδηγείται διά της τεχνικής σε πρόσκαιρη παρηγοριά. Τίποτα δεν σπάει τον φαύλο κύκλο εξάρτησης από το θείο. Η «προμηθεϊκή πρόγνωση»—πλέον ένα κεντρικό μοτίβο της μεταγενέστερης φιλοσοφίας περί ελευθερίας—εδώ περιορίζεται σε ασαφείς απειλές: «Ξέρω το μυστικό που θα ρίξει τον Δία», αλλά ο ποιητής δεν τολμά να το ξεδιπλώσει. Η οντολογική δυνατότητα ριζικής ρήξης με τη θεϊκή τυραννία παραμένει, ειρωνικά, αλυσοδεμένη.

Γλωσσικός φόρτος χωρίς νόημα

Ναι, οι εικόνες είναι βροντερές («φλόγα δὲ κρύψας ἐν κοίλᾳ νάρθηκι»), αλλά η υπερφόρτωση μεταφορών δημιουργεί ένα νεφέλωμα πομπωδίας. Συχνά οι στίχοι λειτουργούν ως αίνιγμα επί αινίγματι, χωρίς την καθαρτική δύναμη που έχει η αληθινή ποιητική συμπύκνωση. Η «πυκνότητα» του Αισχύλου δεν είναι πάντα αρετή—ενίοτε κρύβει το κενό επιχειρημάτων πίσω από βαρύγδουπη ρητορική.

Πολιτική ανάγνωση με χάρτινη επαναστατικότητα

Στοχαστές από τον Σέλλεϋ ώς τον Μαρξ επαίνεσαν τον Προμηθέα ως πρόδρομο της ανθρώπινης χειραφέτησης. Ωστόσο, ο ήρωας δεν επιθυμεί να γκρεμίσει την ιεραρχία, αλλά να αλλάξει η διανομή εξουσίας εντός της—ο νέος Δίας θα είναι απλώς λιγότερο αυταρχικός. Ο Προμηθέας δεν οραματίζεται ἰσότητα, αλλά ζητά ανταμοιβή. Εδώ η «επανάστασή» του μοιάζει περισσότερο με συντεχνιακό παζάρι παρά με κοσμογονική εξέγερση.

Ιστορική υπερεκτίμηση

Πολύς από τον θαυμασμό προέρχεται από τη μεσαιωνική και νεοκλασική θεοποίηση του «πρώτου» μεγάλου τραγικού. Από την στιγμή που ο Σοφοκλής εισήγαγε πολυεπίπεδους χαρακτήρες και ο Ευριπίδης έσπασε τον θεοκεντρισμό, ο Αισχύλος μοιάζει να ανήκει σε πρωτοβρεφικό στάδιο του δράματος. Η αξία του είναι κυρίως αρχαιολογική, όχι αισθητική. Το να τον εκθειάζουμε με κριτήρια που ίδιος δεν ικανοποιεί ισοδυναμεί με μουσειακό φολκλόρ.

Ο Προμηθέας Δεσμώτης είναι περισσότερο σύμβολο παρά έργο. Η δραματουργική του στατικότητα, η ηθική του μονοτονία και ο ομιχλώδης γλωσσικός του κόσμος τον καθιστούν κείμενο μάλλον κουραστικό για τον σύγχρονο αναγνώστη που αναζητά πολυσημία, υπαρξιακό ρίσκο και φιλοσοφικό βάθος. Αντί να τον αντιμετωπίζουμε ως «προφητικό οδηγό» του ανθρώπινου πνεύματος, ίσως να τον αφήσουμε εκεί όπου ανήκει: σε ένα αξιοσέβαστο, αλλά εξαντλημένο, σημείο εκκίνησης της τραγικής παράδοσης—όχι στο αποκορύφωμά της.

Δημήτρης Βίκτωρ 

"ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΧΡΟΝΟΣ" ---- ΡΟΥΚ & ΒΙΚΤΩΡ ---- "ΤΟ ΠΑΡΟΝ" -- (Απόσπασμα)

"ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ" ------ "ON CYPRUS" - Ποίημα: Δημήτρης Βίκτωρ - Transl...

VICTOR AND MEPHISTOPHELES - (DUET INTO THE INFINITE)

 

Τραμπ και Μασκ. Ο Νάρκισσος και ο Νάρκισσος

Υπάρχει κάτι σχεδόν συγκινητικό στο θέαμα δύο πλούσιων, ισχυρών και φαινομενικά ανίκητων ανδρών να τσακώνονται δημοσίως με την υστερία δεκάχρονων στην αυλή του σχολείου. Ο ένας, χρυσόψαρο με κομμωτήριο. Ο άλλος, μεγιστάνας-ινφλουένσερ που ονειρεύεται να μεταναστεύσει στον Άρη επειδή η Γη δεν του αρκεί για να χωρέσει τον ναρκισσισμό του. Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Έλον Μασκ. Δύο υπερεκτεθειμένοι, παθολογικά εγωπαθείς άνθρωποι που έχουν αναγάγει τον εαυτό τους σε μοναδικό σημείο αναφοράς του κόσμου.

Αν αναλύσει κανείς τη διαμάχη τους, δεν θα βρει πολιτική ή ιδεολογική ουσία· είναι απλώς μια σύγκρουση δύο καθρεφτών που δεν αντέχουν να δουν άλλο πρόσωπο εκτός απ’ το δικό τους. Δεν διαφωνούν επί της αρχής· διαφωνούν επί της ματαιοδοξίας: ποιος είναι ο πιο μεγάλος θεός στο timeline του Twitter; Ποιος δικαιούται περισσότερο να καπηλευτεί τη βλακεία των μαζών;

Ο Τραμπ, που δεν διάβασε ποτέ βιβλίο εκτός αν είχε το όνομά του στο εξώφυλλο με χρυσά γράμματα, πιστεύει πως η Ιστορία ξεκινά και τελειώνει με την προεδρία του. Και ο Μασκ, που μιλά σαν παιδί που έμαθε σήμερα το ChatGPT, παριστάνει τον Προμηθέα με χρήματα που τρολλάρει την ανθρωπότητα για να νιώσει ζωντανός. Ο ένας έκανε την ψευδοπολιτική reality show, ο άλλος έκανε την τεχνολογία μεταμοντέρνο cult.

Αλλά ας μην ξεχνάμε – και είναι σημαντικό να το θυμόμαστε αυτό: και οι δύο είναι απελπιστικά μικροί. Όχι μόνο πνευματικά, μα κυρίως υπαρξιακά. Κάτω απ’ τις τα likes και τα πυραυλικά τους όνειρα, υπάρχει σάρκα που θα σαπίσει, νεφρά που θα γονατίσουν, ανάσες που θα στερέψουν. Ξεχνούν, όπως όλοι οι αλαζόνες, πως κι αυτοί θα αρρωστήσουν. Θα γεράσουν. Θα πεθάνουν. Και το timeline τους δεν θα τους θυμάται – παρά μόνο ως καρικατούρες ενός κόσμου που μπέρδεψε το κενό με την ιδιοφυΐα και τη μεγαλομανία με το μεγαλείο.

Η μεταξύ τους διαμάχη δεν είναι ιδεολογική· είναι καυγάς για την πρώτη θέση στο νηπιαγωγείο του Twitter. O ένας φωνάζει «είμαι ο βασιλιάς», ο άλλος «είμαι ο Μεσσίας», κι εμείς παρακολουθούμε δυο φουσκωμένα μπαλόνια που προσπαθούν να σκάσουν το ένα το άλλο με καυτή ρητορική. Δεν υπάρχει αντιπαράθεση θέσεων· μόνο ηθών. Και τι ήθος να περιμένεις από ανθρώπους που επενδύουν τα πάντα στο ίδιο τους το είδωλο;

Οι δύο νάρκισσοι επιπλέουν σε μια λεκτική λίμνη σκουριασμένων καθρεφτών. Εκεί οι αλήθειες παραμορφώνονται· αναδύονται μόνοι τους, χωρίς ιστορία, χωρίς μέλλον, χωρίς ανθρώπινη μέριμνα, αλλά με τα πιο φωναχτά κεφαλαία ΕΓΩ που γέννησε ο εικοστός πρώτος αιώνας. Την ώρα που γράφεται αυτή η πρόταση, ίσως ήδη ετοιμάζουν άλλη μια μήνυση – πάντα για να υπερασπιστούν το μοναδικό πράγμα που αγαπούν: την παραμυθένια εκδοχή του εαυτού τους.

Μα το πιο τραγικά κωμικό στοιχείο είναι η λήθη του θανάτου. Ξεχνούν ότι, όπως κι αν μετονομάσουν την πλατφόρμα τους, όπως κι αν επαναχρηματοδοτήσουν τις χρεοκοπημένες ματαιοδοξίες τους, η βιολογία επιμένει: το δέρμα θα σακουλιάσει, το συκώτι θα διαμαρτυρηθεί, οι φλέβες θα γεμίσουν σιωπηλά. Όταν οι νεφροί τους, βαριοί από προεδρική κόλα αποφασίσουν να δηλώσουν παραίτηση, κανένα tweet και κανένας πύραυλος δεν θα εκτοξευθεί για λογαριασμό τους.

Η Ιστορία θα τους θυμηθεί όσο διαρκεί ένα scroll· ύστερα θα επανέλθει η λήθη που επιφυλάσσεται σε κάθε θορυβώδη προσωρινότητα. Γιατί, όπως παρατηρεί ο Επίκτητος, «ό,τι υψώνεται χωρίς αρετή είναι σαν φούσκα στη θάλασσα· μοιάζει θεόρατο μέχρι να σκάσει».

Και όσο αυτοί παίζουν, επί του παρόντος, το γελοίο παιχνίδι του ποιος είναι ο πιο σημαντικός, η Ιστορία ετοιμάζει το πιο δίκαιό της γέλιο: εκείνο που ξεσπά μπροστά στον θάνατο όσων νόμιζαν πως ήταν αθάνατοι.

Και θα ’ρθει η μέρα που κάποιος νοσηλευτής, αδιάφορος και ευγενικός, θα τους ρωτήσει:
«Ονοματεπώνυμο, παρακαλώ;»
Τότε οι τίτλοι, τα δισεκατομμύρια και τα retweets θα λειώσουν· θα μείνει μόνο η άβολη παύση ανάμεσα στο μικρό τους όνομα και στο άγνωστο επόμενο βήμα.
Εκείνος ο ήχος –το κλικ της γραφίδας στο πρόχειρο χαρτί του θαλάμου– θα σηματοδοτεί την κατάρρευση ενός ολόκληρου σύμπαντος αυτοθαυμασμού.

Τελικά, ο μόνος πραγματικός αγώνας τους είναι ποιος θα ξεχαστεί πρώτος.
Κι αυτόν τον αγώνα, ειρωνικά, τον κερδίζει πάντα το χώμα.

Δημήτρης Βίκτωρ